PoradnikPytania i Odpowiedzi

Sen — znaczenie dla organizmu, fazy snu i ich rola, objawy niedoboru snu, wpływ na otyłość

Z artykułu dowiesz się:

1. Sen — czym jest? Jakie są jego funkcje w organizmie człowieka?

2. Jakie są fazy snu?

3. Sen — niedobór a wpływ na otyłość

4. Co możemy zarobić, aby poprawić jakość snu?

Sprawdź też

1. Melatonina na sen, jet lag i nie tylko

2. Bezsenność - przyczyny, leczenie

3. Paraliż senny - co to, przyczyny, zapobieganie

9/6/2024

Czym jest sen?

Sen — jest to naturalny i odwracalny stan zmniejszonej wrażliwości na bodźce zewnętrzne, a także względnej bezczynności, połączony z utratą przytomności, występujący w regularnych odstępach czasu. Jego zakłócenia lub brak mogą się przyczyniać do rozwoju poważnych zaburzeń emocjonalnych i poznawczych. Sen jest jednym z najważniejszych procesów fizjologicznych, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu.

Na jakie procesy w organizmie wpływa sen?

Odpowiada za regulację gospodarki hormonalnej;
regenerację tkanek;
wzmacnianie układu odpornościowego;
przeciwdziała chorobom neurodegeneracyjnym takim jak np. Alzheimer
sprzyja regeneracji całego organizmu;
konsolidację pamięci (zmianę nowych informacji w trwałe wspomnienia);
poprawę metabolizmu;
korzystnie wpływa na pracę ośrodkowego układu nerwowego (OUN).

Fazy snu i ich rola dla zdrowia człowieka

Wyróżniamy następujące fazy snu:

Faza NREM — Dzielimy ją na cztery etapy. Stadium pierwsze i drugie to stan, w którym zasypiamy i jest to sen lekki. Objawia się obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi, obniżeniem ciepłoty ciała i zwężeniem źrenic. Ostatnie dwie fazy snu to stadia głębokiego snu, w którym ciało przechodzi pełną regenerację. Po upłynięciu ok. 85 - 100 minut od zaśnięcia faza NREM zamienia się w fazę REM;

faza REM — to faza snu, która charakteryzuje się wzmożoną aktywnością mózgu. W fazie tej pojawić się mogą marzenia senne. Ciało w fazie rem jest w stanie tymczasowego paraliżu mięśniowego, co zapobiega fizycznym reakcjom na sny.

Cały cykl (NREM+REM) podczas jednego snu powtarza się od 3 do 5 razy, gdzie nad ranem stadium 38 NREM ulega skróceniu i wydłuża się stadium REM. Faza REM trwa dłużej u niemowląt niż u dorosłych.

Jakie są skutki niedoboru snu?

Osłabienie odporności organizmu;
zmniejszona koncentracja;
zaburzenia hormonalne;
choroby serca;
problemy psychiczne.

Czy sen może mieć wpływ na naszą masę ciała?

Wpływ snu na otyłość może wynikać z mechanizmów hormonalnych, behawioralnych, oraz metabolicznych. Sen wpływa na główne hormony regulujące apetyt takie jak grelina i leptyna.

Grelina — to hormon odpowiedzialny za uczucie głodu. Brak odpowiedniej ilości snu zwiększa poziom greliny w organizmie co przyczynia się po spożywania większej ilości pokarmów.
Leptyna — jest to hormon, który dostarcza informację do mózgu o tym, że już jesteśmy najedzeni. Brak snu powoduje spadek tego hormonu, co w konsekwencji sprawia, że czujemy się nienajedzeni nawet po spożyciu dużej ilości kalorii.

Sen wpływa również na:

Zmiany w metabolizmie.
Zmniejszona ilość snu może zaburzać metabolizm węglowodanów co prowadzi do zmniejszonej wrażliwości na insulinę, oraz zmniejszonej tolerancji glukozy;
zmniejszoną aktywność fizyczną. Osoby niewyspane mają mniejszą energię co wpływa na brak aktywności fizycznej, oraz ograniczenie ilości spalonych kalorii;
zwiększenie poziomu kortyzolu co powoduje magazynowanie się tłuszczu głównie w okolicach brzucha.

Brak snu prowadzi do zaburzenia rytmu dobowego. Osoby, które śpią mniej, odczuwają większy głód. Co przyczynia się do zwiększenia masy ciała.

Co możemy zarobić, aby poprawić jakość snu?

Wskazane jest, aby kłaść się i wstawać o tych samych porach 7 dni w tygodniu;
należy zadbać o odpowiednią higienę snu: wygodne łóżko, odpowiednio zaciemnione pomieszczenie, czystą wygodną pościel;
unikaj alkoholu oraz napojów pobudzających typu kofeina przed snem;
zadbaj o aktywność fizyczną, która może wspomagać zdrowy sen, lecz unikaj bardzo intensywnych treningów tuż przed samym snem;
unikaj oglądania telewizji bezpośrednio przed snem. Światło niebieskie, które jest emitowane z urządzeń takich jak telewizor czy telefon utrudnia zasypianie.

Bibliografia

1. Krajewska O., Skrypnik K., Kręgielska- Narożna M., Suliburska J., Bogdańdki P. (2017). Wpływ długości i jakości snu na parametry antropometryczne, metaboliczne i ogólny stan zdrowia fizycznego i psychicznego.Via Medica. Forum Zaburzeń Metabolicznych. Vol.8, Nr 2, s.47–54.
2. Pierzchała W., Oławska — Dzierżęga A. (2007). Zaburzenia snu w chorobach wewnętrznych. Forum Medycyny Rodzinnej. Vol.1,Nr 1, s. 50–57.

Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity Plus

Udostępnij