/poradnik

Leptyna – hormon sytości, który wpływa na Twoje zdrowie

Z artykułu dowiesz się:

Co to jest leptyna?
Funkcje leptyny w organizmie
Leptyna a inne hormony i substancje
Leptynooporność i jej konsekwencje
Diagnostyka i badanie poziomu leptyny
Leptyna w kontekście zdrowego stylu życia

sprawdź też:

1. L-karnityna - działanie, skutki uboczne, suplementacja

2. Indeks glikemiczny - co to jest i kiedy stosować, które produkty mają niski indeks glikemiczny?

3. IMO- co robić?

3/17/2025

Co to jest leptyna?

Leptyna to białko produkowane przez komórki tkanki tłuszczowej. Leptyna odgrywa ważną rolę w regulacji apetytu i metabolizmu. Wpływa na ośrodkowy układ nerwowy, przekazując sygnał do mózgu, że organizm otrzymuje wystarczającą ilość energii. Leptyna pełni kluczową rolę w kontrolowaniu masy ciała. Z artykułu dowiesz się, jak działa leptyna, jakie są skutki jej niedoboru i nadmiaru w organizmie, oraz jak w naturalny sposób dbać o jej prawidłowy poziom.

Rola leptyny jako hormonu sytości

Leptyna to hormon peptydowy, którego główną funkcją jest regulacja sytości i kontrola masy ciała. Działa poprzez oddziaływanie na podwzgórze – część mózgu odpowiedzialną za uczucie głodu i sytości. Gdy poziom leptyny jest wysoki, organizm otrzymuje sygnał, że nie potrzebuje więcej jedzenia. Natomiast niski poziom leptyny prowadzi do zwiększenia apetytu i zmniejszenia tempa metabolizmu.

W skrócie leptyna:

Zmniejsza uczucie głodu (jeśli jest w normie);
zwiększa wrażliwość tkanek na działanie insuliny;
pobudza zużycie glukozy;
aktywuje rozkład tkanki tłuszczowej;
hamuje wytwarzanie tkanki tłuszczowej.

Oprócz swojej głównej roli, jaką jest regulowanie poziomu sytości leptyna:

Wpływa na proces dojrzewania płciowego;
reguluje gęstość kości;
wpływa na płodność;
pobudza tworzenie naczyń krwionośnych;
odpowiada za mechanizmy odpornościowe organizmu.

Produkcja leptyny przez tkankę tłuszczową

Leptyna jest syntetyzowana i wydzielana przez adipocyty, czyli komórki tłuszczowe. Jej poziom we krwi jest ściśle powiązany z ilością zgromadzonej tkanki tłuszczowej – im więcej tłuszczu, tym wyższy poziom leptyny. Jednak u osób z nadwagą często występuje leptynooporność, co oznacza, że mimo wysokiego poziomu hormonu organizm nie reaguje na jego sygnały.

Funkcje leptyny w organizmie

Regulacja apetytu i masy ciała

Gdy poziom leptyny jest wysoki, organizm otrzymuje sygnał, że nie potrzebuje więcej jedzenia. Natomiast niski poziom leptyny prowadzi do zwiększenia apetytu i zmniejszenia tempa metabolizmu. Leptyna przyspiesza metabolizm, hamuje odkładanie tkanki tłuszczowej i aktywuje jej rozkład. Leptyna informuje mózg o zasobach energetycznych organizmu.

Wpływ na metabolizm glukozy i tłuszczów

Leptyna wpływa na metabolizm glukozy i tłuszczów;
pomaga regulować gospodarkę energetyczną poprzez hamowanie glukoneogenezy w wątrobie i pobudzanie lipolizy w tkance tłuszczowej;
leptyna zwiększa wrażliwość tkanek na działanie insuliny, co pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cukru we krwi.

Regulacja procesów rozrodczych i dojrzewania płciowego

Leptyna pełni bardzo ważną rolę w procesach rozrodczych i dojrzewania płciowego.
Odpowiedni poziom leptyny jest kluczowy dla zachowania płodności. Leptyna oddziałuje na poziom hormonów, takich jak : prolaktyna, lutropina , folikulotropina , hormon wzrostu oraz hormony płciowe powstające w jajnikach, przez co odpowiada za prawidłowy przebieg procesu dojrzewania płciowego i funkcji rozrodczych. Leptyna ma również wpływ na prawidłowy przebieg rozwoju płodu i jest syntetyzowana przez łożysko.

Oddziaływanie na ciśnienie krwi i homeostazę energetyczną

Jedną z wielu właściwości leptyny jest wpływ na regulację ciśnienia krwi oraz ogólną równowagę energetyczną organizmu. Chorzy z nadciśnieniem tętniczym samoistnym, cechują się wyższymi stężeniami leptyny w porównaniu z osobami zdrowymi. Uzyskane w tej grupie chorych korelacje między stężeniami leptyny a średnią wartością ciśnienia tętniczego skurczowego oraz średnią częstością pracy serca pozwalają przypuszczać, że leptyna pełni istotną rolę w patogenezie nadciśnienia tętniczego samoistnego w tej populacji w mechanizmie hiperstymulacji układu współczulnego. Oznaczato, że leptyna może znacząco wpływać na ciśnienie krwi i pracę serca, szczególnie u osób z nadciśnieniem. Może to wynikać z tego, że leptyna pobudza układ nerwowy współczulny, który steruje pracą serca i ciśnieniem krwi. Jeśli ten układ jest zbyt aktywny, serce bije szybciej, a ciśnienie rośnie. Dlatego leptyna może mieć swój udział w rozwoju nadciśnienia.

Leptyna a inne hormony i substancje

Interakcje z insuliną i neurotransmiterami

Leptyna współpracuje z insuliną, pomagając kontrolować poziom cukru we krwi i zarządzać energią w organizmie. Wpływa także na substancje w mózgu, takie jak dopamina i serotonina, które są odpowiedzialne za nastrój i uczucie sytości. Dzięki temu leptyna może nie tylko regulować apetyt, ale także wpływać na nasze samopoczucie.

Wpływ na poziom greliny i innych hormonów głodu

Grelina to hormon białkowy, która jest wydzielana przez komórki okładzinowe X/A trzonu i dna żołądka. W niewielkich ilościach grelina produkowana jest również w podwzgórzu, płucach, sercu, nerkach, jelitach, okrężnicy, przełyku, pęcherzyku żółciowym czy trzustce.

Grelina odpowiedzialna jest za prawidłowy bilans energetyczny organizmu poprzez:

Pobudzenie apetytu;
wywołanie odczucia głodu i oszczędzanie zużycia tkanki tłuszczowej.

Do najistotniejszych czynników, mających wpływ na wydzielanie greliny należą:

Styl życia;
stan odżywienia;
dieta;
aktywność przywspółczulnego systemu nerwowego;
poziom glukozy i insuliny w organizmie.

Leptyna działa antagonistycznie wobec greliny – hormonu głodu, który pobudza apetyt. Wysoki poziom leptyny hamuje wydzielanie greliny, zmniejszając uczucie głodu.

Leptynooporność i jej konsekwencje

Co to jest leptynooporność?

Leptynooporność to stan, w którym reakcja organizmu na leptynę jest zaburzona. Popimo wysokiego poziomu leptyny we krwi , organizm nie otrzymuje sygnału o sytości, co w konsekwencji prowadzi do przejadania się i zwiększenia masy ciała.

Mechanizmy prowadzące do leptynooporności

Do leptynooporności mogą prowadzić następujące czynniki:

Zbyt duża ilość tkanki tłuszczowej;
dieta bogata w cukry i tłuszcze nasycone;
brak aktywności fizycznej;
przewlekły stres;
zaburzenia snu.

Wpływ leptynooporności na otyłość i nadwagę

U osób z nadwagą lub otyłością można zaobserwować przewlekłe podwyższenie leptyny we krwi. Komórki podwzgórza przestają reagować na podwyższone poziomy leptyny w przypadku leptynooporności, co prowadzi do zwiększonego apetytu i utrudnia utratę zbędnych kilogramów.

Diagnostyka i badanie poziomu leptyny

Wskazania do badania poziomu leptyny

Osoby podejrzewające u siebie leptynooporność lub niedobór leptyny mogą wykonać badanie poziomu tego hormonu. Otyłość to pierwsze wskazanie do wykonania badania w kierunku stężenia leptyny we krwi. Badanie poziomu leptyny powinny wykonać w szczególności osoby:

Osoby, u których występuje kompulsywne objadanie;
osoby z zaburzeniami odżywiania;
kobiety z otyłością, które mają problemy z miesiączkowaniem lub zajściem w ciąże;
z zaburzeniami dojrzewania;
osoby z cukrzycą typu 2.

Oznaczenie leptyny może być przydatne w przypadku poszukiwania przyczyn otyłości u dzieci i dorosłych, w diagnozowaniu zaburzeń dojrzewania. Badanie leptyny wykonuje się z próbki krwi, a jego wyniki mogą pomóc w diagnozie problemów metabolicznych i określeniu skutecznych metod leczenia. Na badanie należy zgłosić się na czczo w godzinach porannych. Ważne, aby pacjent był wypoczęty. Ostatni posiłek należy zjeść na 10 godzin przed badaniem. Pamiętaj również o odpowiednim nawodnieniu.

Interpretacja wyników i normy stężenia leptyny

Wyniki badania poziomu leptyny mogą pomóc w diagnozie problemów metabolicznych i określeniu skutecznych metod leczenia. Warto je interpretować w kontekście ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Przybliżone wartości referencyjne dla dorosłych wynoszą:

Kobiety: 4–25 ng/ml
Mężczyźni: 1–10 ng/ml

Wyniki badań zawsze konsultuj z lekarzem.

Leptyna w kontekście zdrowego stylu życia

Wpływ diety i aktywności fizycznej na poziom leptyny

Aby utrzymać leptynę na odpowiednim poziomie i zapobiegać leptynooporności, warto wdrożyć kilka kluczowych nawyków:

Warto zastosować zdrową i zbilansowaną dietę;
Unikaj nadmiaru cukrów prostych i przetworzonej żywności, które mogą prowadzić do insulinooporności i leptynooporności;
Regularnie stosuj aktywność fizyczną w tym ćwiczenia aerobowe oraz siłowe. W ten sposób poprawisz wrażliwość tkanek na leptynę, poprawisz kondycję metabolizmu oraz zadbasz o prawidłową masę ciała.
Zadbaj o jakość i długość snu — niedobór snu obniża wrażliwość organizmu na leptynę oraz zwiększa poziom greliny, który również jest odpowiedzialny za uczucie głodu.
Unikaj przewlekłego stresu, który prowadzi do wydzielania kortyzolu w nadmiernej ilości. Może to zaburzać odpowiednie funkcjonowanie leptyny i zwiększać ryzyko nadwagi. Warto stosować techniki relaksacyjne jak np. joga w celu zredukowania stresu.
Pamiętaj o odpowiednim nawodnieniu. Picie wystarczającej ilości płynów wspomaga metabolizm oraz prawidłowe działanie hormonów w tym hormonu leptyny.

Możemy również wspomóc swój organizm suplementacją, która pomoże nam utrzymać leptynę na odpowiednim poziomie.

Suplementy pomagające w ustabilizowaniu leptyny to:

Kwasy tłuszczowe omega-3 – znajdujące się w rybach (łosoś, makrela), siemieniu lnianym i oleju lnianym, omega-3 pomagają poprawić wrażliwość na leptynę oraz redukują stan zapalny, który może przyczyniać się do leptynooporności;
białko serwatkowe – wspiera uczucie sytości i pomaga w regulacji poziomu leptyny;
chrom – pierwiastek ten odgrywa ważną rolę w metabolizmie glukozy i może wspierać regulację poziomu insuliny, co pośrednio wpływa na działanie leptyny;
cynk – jego odpowiedni poziom może poprawiać wrażliwość na leptynę i wspierać prawidłową gospodarkę hormonalną;
magnez – wspomaga regulację metabolizmu i wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, co może pośrednio wspierać regulację apetytu;
witamina D – badania wskazują, że niski poziom witaminy D może być powiązany z leptynoopornością i zwiększonym ryzykiem otyłości. Jej suplementacja może wspierać prawidłowe funkcjonowanie leptyny;
resweratrol – wykazuje działanie przeciwzapalne i może pomagać w redukcji leptynooporności.

Rola leptyny w procesach odchudzania i kontroli wagi

Unikaj bardzo restrykcyjnych diet, które mogą prowadzić do spadku poziomu leptyny, co w przyszłości może spowodować efekt jo-jo. Odpowiednio przygotowaną dietę powinniśmy wprowadzać stopniowo bez gwałtownego obcinania kalorii.

Podsumowanie

Dbając o prawidłowy poziom leptyny poprzez zdrowy styl życia, można skutecznie wspierać metabolizm, kontrolować masę ciała i zapobiegać wielu problemom zdrowotnym związanym z zaburzeniami hormonalnymi. Badanie poziomu leptyny może być pomocne w diagnozowaniu problemówmetabolicznych i hormonalnych, szczególnie u osób zmagających się z otyłością lub zaburzeniami dojrzewania. Wspieranie naturalnej regulacji leptyny jest kluczowe dla zachowania zdrowia i dobrej kondycji organizmu.

Bibliografia:
Bazela, K. (2001). Leptyna: przekaz sygnału i współdziałanie z cytokinami.TOM 28, 2001 SUPLEMENT 16 (23-34);
Szopa, M. (2008). Apdiponektyna, leptyna a wskaźniki insulinooporności.(Diabet. Prakt. 2008; 9: 44–47)
Mrozikiewicz-Rakowska, B., & Pupek-Musialik, D. (2000). Czy leptyna i noradrenalina uczestniczą w kształtowaniu nadciśnienia tętniczegou osób otyłych?. Arterial Hypertension, 4(2), 89-96.
Budek, M., Nuszkiewicz, J., & Rydygiera, C. M. I. L. Leptyna, a karcynogeneza.
Piestrzeniewicz, K., Łuczak, K., & Komorowski, J. (2007). Zależność między leptyną a otyłością i czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego u mężczyzn z ostrym zawałem serca. Folia Cardiologica, 2(10), 468-476.
Karbowska, J., & Kochan, Z. (2012). Leptyna jako hormon łączący otyłość z dysfunkcją mięśnia sercowego. Advances in Hygiene & Experimental Medicine/Postepy Higieny i Medycyny Doswiadczalnej, 66.
Foremska-Iciek J., Pupek-Musialik D. (2012). Ocena zależności pomiędzy stężeniem leptyny a wartościami ciśnienia tętniczego i aktywnością układu współczulnego u chorych z zespołem metabolicznym oraz samoistnym nadciśnieniem tętniczym. Vol. 16, Nr 2, s. 93- 100.

Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity+

Udostępnij