PoradnikChoroby i Schorzenia

ADHD u dorosłych – objawy, diagnoza i leczenie

Z artykułu dowiesz się:

ADHD u osób dorosłych — czym jest?
Objawy ADHD u osób dorosłych
Przyczyny ADHD u dorosłych
Diagnoza ADHD u dorosłych
ADHD a inne zaburzenia psychiczne
Leczenie ADHD u dorosłych
Rola kwasów omega- 3 w ADHD
Wpływ ADHD na życie dorosłych

sprawdź też:

1. Depresja - objawy, przyczyny i leczenie depresji

2. Bezsenność - przyczyny, leczenie

3. Autyzm - objawy, przyczyny, badania

1/3/2025

ADHD u osób dorosłych — czym jest?

ADHD — jest to Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Do niedawna był utożsamiany głównie z dziećmi i młodzieżą. ADHD występuje również u osób dorosłych, a jego objawy mogą się zmieniać wraz z wiekiem. Szacuje się, że ADHD może dotykać około 2-5% dorosłej populacji na świecie. Na początku XX wieku angielski pediatra jako pierwszy opisał zespół cech przypisywanych do współczesnej definicji ADHD mianem „wadliwej kontroli moralnej”. ADHD charakteryzuje się wieloma dysfunkcjami, które sprawiają wiele problemów w codziennym życiu. Są to m.in. problemy w uczeniu się, zaburzone interakcje społeczne czy problemy somatyczne. W tym artykule przybliżę temat związany z ADHD u osób dorosłych, obejmując objawy, diagnostykę oraz dostępne metody leczenia.

Objawy ADHD u osób dorosłych

Objawy ADHD mogą zmieniać się czasem i mogą wyglądać inaczej u dzieci i inaczej u osób dorosłych. Do głównych objawów ADHD możemy zaliczyć:

Problemy z koncentracją;
nadpobudliwość psychoruchowa;
trudności w utrzymaniu skupienia na zadaniach;
zapominanie o wielu rzeczach;
trudności z organizacją pracy;
prowokowanie sytuacji zapewniających intensywne doznania;
uczucie wewnętrznego niepokoju;
szybkie rezygnowanie z podjętych zobowiązań;
podejmowanie pochopnych decyzji bez zastanowienia;
przerywanie innym ludziom podczas rozmowy;
niecierpliwość;
wybuchowość;
chaotyczność;
problemy z kontrolowaniem emocji;
nadmierna aktywność;
potrzeba bycia stale zajętym;
problemy z budowaniem relacji;
trudności z utrzymaniem relacji z innymi ludźmi;
niska samoocena wynikająca z wielokrotnych porażek zawodowych czy osobistych, spowodowanych objawami ADHD;
trudności w: zadaniach wymagających wytrwałości czy utrzymywania pozycji siedzącej;
konfliktowość;
impulsywne wydawanie pieniędzy;
niewywiązywanie się z projektów;
niski poziom współpracy w grupie;
problemy z zarządzaniem czasem;
wykroczenia w ruchu drogowym czy wypadki;
częste zmiany nastroju;
trudności z doprowadzaniem zadań do końca;
problemy z pamięcią krótkotrwałą;
unikanie zadań, które wymagają dłuższego skupienia.

Przyczyny ADHD u dorosłych

Przyczyn powstawania ADHD może być wiele, oto niektóre z nich:

Ważnym aspektem jest czynnik genetyczny. Pewne warianty genów mogą zwiększać ryzyko rozwoju ADHD;
nieprawidłowości w mózgu w obszarach odpowiedzialnych za kontrolę uwagi, impulsywność i regulację emocji;
spożywanie używek typu alkohol czy nikotyna podczas ciąży przez matkę, oraz intensywny stres w trakcie trwania ciąży może mieć wpływ na pojawienie się ADHD u dziecka;
komplikacje okołoporodowe;
czynniki środowiskowe.

Diagnoza ADHD u dorosłych

Diagnoza ADHD u osób dorosłych to skomplikowany wielopłaszczyznowy proces wymagający co najmniej kilku wizyt ze specjalistą. Głównym narzędziem diagnostycznym jest dokładny wywiad z pacjentem oraz przeprowadzanie testów mających na celu rozpoznanie ADHD.
Procedura diagnostyczna polega na:

Wypełnieniu odpowiednio przygotowanego kwestionariusza i wykonanie testu – narzędzia takie jak skale oceny ADHD mogą pomóc w określeniu nasilenia objawów;
ocenie aktualnych objawów;
ocenie stopnia upośledzeni danej osoby;
ocenie objawów ADHD w dzieciństwie;
wywiadzie dotyczącym historii rodzinnej z oceną objawów u osób bliskich;
ocenie funkcjonowania społecznego pacjenta;
ocenie dotychczasowej edukacji i problemów z nią związanych;
ocenie funkcjonowania pacjenta w różnych środowiskach;
wykluczenie innych chorób.

Aby postawić skuteczne rozpoznanie ADHD, objawy muszą występować w różnych sferach życiowych pacjenta. Objawy sprawiają trudności w codziennym funkcjonowaniu pacjenta i są źródłem porażek na polu prywatnym i zawodowym. W celu postawienia trafnej diagnozy warto udać się do osoby, która specjalizuje się w rozpoznawaniu ADHD u osób dorosłych. Kluczowe jest, aby postawić poprawną diagnozę, gdyż szereg objawów może być mylona z innymi schorzeniami.

ADHD a inne zaburzenia psychiczne

Często zdarza się, że ADHD współistnieje z innymi schorzeniami. Rozróżnienie ich i leczenie wymaga wnikliwej diagnostyki. Leczenie wielu zaburzeń wymaga odpowiednio dobranej terapii oraz leczenia dopasowanego do indywidualnych potrzeb pacjenta. Schorzeniami, które najczęściej współistnieją z ADHD są:

Zaburzenia lękowe;
depresja;
zaburzenia osobowości typu borderline;
osoby z ADHD są bardziej narażone na uzależnienia;
zaburzenia snu.

Wiele z tych zaburzeń może być mylone z ADHD ze względu na podobieństwo występowania niektórych objawów. Wiele z tych schorzeń może występować równolegle z ADHD, tak ważna jest więc prawidłowa diagnoza.

Leczenie ADHD u dorosłych

Terapia ADHD powinna być indywidualnie dopasowana do pacjenta i składać się z 3 głównych aspektów powinna zawierać psychoedukację, terapię psychologiczną oraz farmakoterapię.
Psychoedukacja, która powinna obejmować pacjenta i jego rodzinę. Jej celem jest wyjaśnienie istoty zaburzenia, przyczyn, sposobów leczenia i wiążących się z nim trudności w codziennym funkcjonowaniu;

Farmakoterapia w leczeniu ADHD stosowane są: stymulanty takie jak metylofenidat (np. Ritalin) czy amfetaminy, które poprawiają koncentrację i zmniejszają impulsywność;
niestymulanty – takie jak atomoksetyna, które są alternatywą dla osób, u których stymulanty powodują skutki uboczne;
terapia poznawczo-behawioralna;
terapia indywidualna lub grupowa;
zmiana stylu życia;
dbanie o odpowiednią jakość snu;
dbanie o regularną aktywność fizyczną;
korzystanie z narzędzi do organizacji, takich jak kalendarze czy aplikacje mobilne.

Rola kwasów omega- 3 w ADHD

Badania wskazują na istotną rolę kawasów omega-3 w poprawie funkcjonowania mózgu co może mieć pozytywny wpływ na osoby zmagające się z deficytem uwagi oraz zespołem ADHD. Badania wykazały, że omega-3, zwłaszcza kwas dokozaheksaenowy (DHA) i kwas eikozapentaenowy (EPA), mogą wspierać funkcje poznawcze i emocjonalne, poprawiając m.in. koncentrację, pamięć i kontrolę impulsów.
Omega -3 — może pozytywnie wpływać na:

Poprawę funkcji neuronalnych;
regulację neurotransmiterów: DHA i EPA, które mogą wpływać na poziomy dopaminy i serotoniny, które są kluczowe dla uwagi i nastroju;
omega-3 pomagają redukować stany zapalne w mózgu, co może korzystnie wpływać na jego funkcjonowanie;
wspiera plastyczność mózgu, pozytywnie wpływając na pamięć i naukę.

Badania z 2011 roku, w którym uczestniczyło 699 dzieci z ADHD, wykazały, że suplementacja kwasami omega-3, zwłaszcza kwasem eikozapentaenowym (EPA), przyniosła niewielką, ale statystycznie istotną poprawę w zakresie objawów ADHD. Badanie z 2019 roku z podwójnie ślepą próbą, gdzie oceniano skuteczność suplementacji kwasami omega-3 i omega-6 u dzieci w wieku przedszkolnym z objawami ADHD po 4 miesiącach suplementacji zaobserwowano zmniejszenie nasilenia objawów ADHD ocenianych zarówno przez rodziców, jak i nauczycieli. Badania z 2018 roku wykazały, że suplementacja kwasami omega-3, zwłaszcza EPA i DHA, może redukować objawy ADHD, takie jak nieuwaga i nadpobudliwość, szczególnie przy dawkach EPA wynoszących co najmniej 500 mg dziennie.

Źródła omega-3

Ryby tłuste (np. łosoś, makrela, sardynki, śledź);
suplementy diety;
nasiona lnu, chia, orzechy włoskie.

Warto wprowadzić do codziennej diety produkty, które w swoim składzie zawierają kwasy omega-3. Jeśli chodzi o suplementację, zaleca się konsultację z lekarzem bądź specjalistą w celu ustalenia indywidualnych dawek. Kwasy omega - 3 mogą być pomocne w walce z ADHD, lecz warto podkreślić, że sama suplementacja może nie wystarczyć i musi być wspierana odpowiednim leczeniem psychologicznym jak i farmakologicznym.

Wpływ ADHD na życie dorosłych

Jak ADHD wpływa na funkcjonowanie dorosłych ludzi?

Skutki ADHD mogą przekładać się na problemy na polu zawodowym. Problemy z koncentracją mogą mieć negatywny wpływ osiąganie sukcesów zawodowych. Zaczynanie i niekończenie wyznaczonych zadań. Mogą się przekładać na utrzymanie pracy, bądź częstą zmianę pracy;
ADHD może mieć negatywne skutki w relacjach międzyludzkich. Osoby z ADHD często wskazują się impulsywnością, częstymi zmianami decyzji, przerywaniem rozmów co może eskalować konflikty;
osoby z ADHD często zmagają się z dodatkowymi schorzeniami jak lęk czy depresja, co obniża znacząco jakość życia i utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Podsumowanie

ADHD to schorzenie, które jest bardzo złożone i wymaga holistycznego podejścia. Kluczowym aspektem jest ustalenie odpowiedniej diagnozy i dopasowanie skutecznego leczenia.
Diagnostyka z ADHD wymaga czasu, ale jest kluczowa w drodze do prowadzenia lepszej jakości życia. Niezbędna jest również edukacja i zrozumienie w społeczeństwie, aby osoby z ADHD mogły otrzymać odpowiednie wsparcie i pomoc. Nierozpoznane i nieleczone ADHD może prowadzić do poważnych problemów psychicznych i emocjonalnych, dlatego ważne jest, aby osoby z podejrzeniem ADHD zgłaszały się do specjalistów i otrzymywały właściwą diagnozę i leczenie. Z odpowiednim wsparciem osoby z ADHD mogą osiągać sukcesy i prowadzić satysfakcjonujące życie.

Bibliografia:

1. David W. Goodman, MD. (2010). ADHD u dorosłych: aktualizacja dla klinicystów dotycząca rozpoznania i oceny. Psychiatria po Dyplomie Vol 7, Nr 2, s. 71- 80.

2. Szaniawska M. (2010). Trudna diagnoza – dylematy rzetelnej oceny ADHD u dorosłych pacjentów. PSYCHIATR. PSYCHOL. KLIN. Vol. 10, Nr 3, s. 211-217.

3. Cholewa K., Sobów T. (2021). Czy istnieje ADHD o późnym początku? Psychiatr Psychol Klin. Vol. 21, Nr 1, s. 60–64.

3. Karteczka K. (2012). ZESPÓŁ HIPERKINETYCZNY (ADHD) U OSÓB DOROSŁYCH. Edukacja Dorosłych. Nr 1, s. 113 - 124.

Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity+

Udostępnij