Choroby i SchorzeniaPoradnik

Escherichia coli (pałeczka okrężnicy) u dzieci, dorosłych i kobiet w ciąży: objawy, diagnostyka i leczenie

Z artykułu dowiesz się:

Escherichia coli - czym jest?
Objawy zakażeń bakterią (E. coli)
Jakie dochodzi do zakażenia bakterią (E. coli)?
Diagnostyka zakażeń (E. coli)
Leczenie zakażeń wywołanych przez bakterię (E. coli)
Infekcje jelitowe
Profilaktyka zakażeń

sprawdź też:

1. Enterococcus - groźne bakterie, które żyją w jelitach

2. Dlaczego warto dbać o swój mikrobiom?

3. Pseudomonas - bakterie o dwóch twarzach

1/9/2025

Escherichia coli (E. coli jest bakterią Gram-ujemną), znana również jako pałeczka okrężnicy, jest jedną z najczęściej występujących bakterii w układzie pokarmowym człowieka. Większość szczepów tej bakterii nie jest szkodliwa dla naszego organizmu, a nawet wspiera produkcję witamin np. Wit K. Istnieją jednak szczepy E coli, które mogą okazać się groźne i powodować poważne choroby w tym biegunkę, infekcję dróg moczowych, a nawet zapalenie opon rdzeniowo - mózgowych. Osobami szczególnie narażonymi na zachorowanie są dzieci, osoby starsze, osoby z obniżoną odpornością, oraz kobiety w ciąży. Bakterie E. coli. Uczestniczą między innymi w rozkładzie substancji pokarmowych, przyczyniają się do produkcji witamin oraz zapewniają homeostazę organizmu. Wśród szczepów E. coli powodujących infekcje jelitowe wyróżniono 7 głównych patotypów:

Enteropatogenne (EPEC) - ten szczep wywołuje biegunkę, która przebiega z gorączką wymiotami oraz wodnistymi stolcami;
shigatoksyczne (STEC) - może wywołać krwotoczne zapalenie jelit. Szczep ten może prowadzić do powstania zespołu hemolityczno-mocznicowego, który uszkadza nerki i powoduje niedokrwistość;
enterotoksyczne (ETEC) - powoduje tzw. biegunkę podróżnych, która charakteryzuje się wodnistym stolcem, nudnościami oraz odwodnieniem;
enteroinwazyjne (EIEC) - powoduje ciężką biegunkę oraz krwawienie z jelit i bóle brzucha;
enteroagregacyjne (EAEC) - wywołuje przewleką, wodnistą biegunkę z domieszką śluzu. Występuje szczególnie u dzieci oraz osób z osłabioną odpornością;
o rozsianym typie adhezji (DAEC) - również powoduje przewlekłe biegunki, które mogą zaburzać funkcję jelit, powodując długotrwałe dolegliwości. Występuje szczególnie u dzieci w wieku przedszkolnym;
adherentno-inwazyjne (AIEC) - ten szczep może wywoływać stan zapalny jelit oraz naciekanie tkanki jelitowej.

Warto wspomnieć również o szczepie bakterii, który często występuje u kobiet. Jest to uropatogenny szczep E. coli, który powoduje głównie zakażenie układu moczowego. Zakażenie to charakteryzuje się:

Częstym oddawaniem moczu;
pieczeniem cewki moczowej;
nagłą potrzebą oddania moczu.;
w ciężkich przypadkach może dojść do odmiedniczkowego zapalenia nerek;
u mężczyzn — ostrym zapaleniem prostaty.

Objawy zakażeń bakterią (E.coli)

Objawami zakażenia bakterią E. coli mogą być:
U dzieci:

Biegunka, która może występować z domieszką krwi;
bóle brzucha;
gorączka;
odwodnienie.

U dorosłych:

Jeśli zakażenie dotyczy układu pokarmowego, mogą występować również:

Biegunki;
odwodnienie;
osłabienie;

jeśli zakażenie dotyczy dróg moczowych, zakażenie może objawiać się:

częstym oddawaniem moczu;
bólem;
pieczeniem cewki moczowej.

U kobiet w ciąży:

zakażenie dróg moczowych może być szczególnie niebezpieczne, ponieważ może doprowadzić do zakażeń okołoporodowych;
zakażenia jelitowe wiążą się z ryzykiem poważnych powikłań, w tym uszkodzenia płodu.

Jakie dochodzi do zakażenia bakterią (E. coli)?

Do zakażenia bakterią Escherichia coli może dojść na kilka sposobów.
Oto główne drogi zakażenia:

Droga pokarmowa

Jest to najczęstszy sposób zakażenia E. coli. Do zakażenia dochodzi poprzez spożycie:

Surowego lub niedogotowanego mięsa;
niepasteryzowanego mleka i produktów mlecznych, które mogą być zanieczyszczone bakteriami z przewodu pokarmowego zwierząt;
poprzez wypicie zanieczyszczonej wody;
spożycie nieumytych surowych warzyw i owoców – zanieczyszczenie bakteriami E coli.

Droga kontaktowa (fekalno-oralna)

Do zakażenia może dojść przez:

Brak odpowiedniej higieny;
nieumyciu rąk po skorzystaniu z toalety;
kontakt z osobą zakażoną szczególnie podczas opieki w szpitalach, domach opieki itp.;
kontakt z powierzchniami skażonymi bakteriami (np. miejsca publicznych, w kuchniach, przedszkolach, szpitalach, domach opieki).

Zakażenie przez wodę

Do zakażenia może dojść podczas:

Połknięcia skażonej wody, która mogła być zanieczyszczona fekaliami;
kontakt skóry (rany, otarcia).

Droga odzwierzęca (zoonoza)

Do zakażenia może dojść poprzez bezpośredni kontakt z zakażonymi zwierzętami (krowy, kozy, owce).
Bakterie mogą znajdować się w odchodach zwierząt.

Droga wstępująca (zakażenie układu moczowego)

Do zakażenia układu moczowego szczególnie u kobiet dochodzi poprzez kontakt z uropatogennym szczepem E coli. Zazwyczaj zakażenie jest skutkiem migracji bakterii z okolic odbytu do cewki moczowej z powodu krótszej cewki moczowej i bliskiej lokalizacji odbytu. Ryzyko zakażenia może być zwiększone przez:

Niewłaściwą higienę osobistą;
stosunki płciowe bez odpowiednich środków higienicznych.

Zakażenia szpitalne

W miejscach takich jak: szpitale bakterie E coli. Mogą powodować ciężkie infekcje u osób osłabionych poprzez:

Zakażenia ran chirurgicznych;
zakażenia krwi (sepsa) w wyniku kolonizacji urządzeń medycznych;
zakażenia dróg moczowych poprzez cewnikowanie.

Diagnostyka zakażeń (E. coli)

Diagnostyka w kierunku zakażeń baterią E .coli polega na wykonaniu:

Badania kału w przypadku zakażeń układu pokarmowego;
badania moczu w przypadku podejrzenia infekcji dróg moczowych;
badania serologiczne, które wykrywają obecność specyficznych przeciwciał.

Leczenie zakażeń wywołanych przez bakterię (E. coli)

W leczeniu dróg moczowych najczęściej stosowane są:

Antybiotyki;
najczęściej stosowane leki to:
Nitrofurantoina,
Fosfomycyna,
Trimetoprim/sulfametoksazol (TMP-SMX),
Cefalosporyny (np. cefuroksym).
w ciężkich przypadkach może być konieczne podanie antybiotyków dożylnie, np. ceftriakson lub fluorochinolony.;
ważnym elementem leczenia jest picie dużej ilości wody.

Infekcje jelitowe

W infekcjach jelitowych do leczenia zazwyczaj zaleca się głównie:

Uzupełnianie płynów i elektrolitów, szczególnie u dzieci i osób starszych;
w ciężkich przypadkach odwodnienia stosuje się kroplówki;

probiotyki zawierające szczepy bakterii Lactobacillus i Saccharomyces boulardii, stosowane są w celu odbudowy mikroflory jelitowej.

Sepsa i zakażenia układowe

W przebiegu sepsy stosuje się:

leczenie w warunkach szpitalnych;
antybiotykoterapię o szerokim spektrum działania np. karbapenemy, cefalosporyny trzeciej generacji, aminoglikozydy;
monitorowanie funkcji życiowych;
dializy w przypadku niewydolności nerek.

Zakażenia w ciąży

Ciąża jest szczególnym czasem dla kobiety. Kobiety w ciąży są bardziej narażone na występowanie infekcji dróg moczowych, które mogą prowadzić do poważnych powikłań. Nieleczone zakażenie może powodować: zapalenie nerek, przedwczesny poród czy zakażenie okołoporodowe dziecka. Leczenie kobiet w ciąży polega na dopasowaniu skutecznego, ale też bezpiecznego leczenia, które nie będzie miało negatywnych skutków dla matki i dziecka.

Profilaktyka zakażeń

W celu zminimalizowania zakażenia bakterią E. coli warto:

wykonywać regularne badania moczu i kału;
dbać o odpowiednią higienę poprzez dokładne mycie rąk szczególnie po skorzystaniu z toalety;
myć ręce przed jedzeniem;
gotować mięso do odpowiedniej temperatury;
myć warzywa i owoce;
zachować prawidłową higienę intymną;
unikać niepasteryzowanych produktów mlecznych;
dokładnie myć deskę do krojenia i narzędzia, które były używane do przygotowania surowego mięsa;
będąc w podróży, unikać picia nieprzegotowanej wody z niesprawdzonych miejsc;
dezynfekować rany jeśli miały kontakt z wodą lub ziemią.

Podsumowanie
Choć bakterie Escherichia coli występują naturalnie w organizmie człowieka, niektóre ze szczepów mogą powodować poważne infekcje. Ważną rolę w zapobieganiu zakażeniom odgrywa higiena osobista, prawidłowa obróbka żywności, oraz odpowiednie postępowanie podczas zakażenia. Jeśli podejrzewasz u siebie zakażenie bakterią E.coli, niezwłocznie zgłoś się do lekarza. Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby z obniżoną odpornością organizmu, gdyż to one są szczególnie narażone na zakażenie. Dzięki przestrzeganiu zasad profilaktyki możemy zminimalizować ryzyko zakażeń i ich powikłań.

Bibliografia:
Półtorak K., Wieczorek K., Osek J. (2016). Patogenne Escherichia coli – mechanizmy chorobotwórczości. Med. Weter. Vol. 72, Nr 6, s. 352-357.
Mach T. (2011). Biegunka podróżnych. Gastroenterologia Kliniczna. Vol. 3, Nr 3, s. 121–126.
Rogalska M. Zakażenia pałeczką okrężnicy (bakteria escherichia coli): objawy i leczenie. Medycyna praktyczna.

Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity+

Udostępnij