Pytania i OdpowiedziPoradnikChoroby i Schorzenia

Jod — właściwości, nadmiar i niedobór w organizmie

Z artykułu dowiesz się:

Jod - czym jest i jakie ma znaczenie dla organizmu człowieka?
Jakie mogą być skutki niedoboru i nadmiaru jodu?
Jod - znaczenie dla hormonu tarczycy
W jakich produktach występuje jod?

Sprawdź też

1. Niedoczynność tarczycy a nadwaga

2. TSH - hormon tyreotropowy

3. Choroba Hashimoto - przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

7/5/2024

Jod jest pierwiastkiem, który został odkryty w 1811 r. przez Bernarda Courtoisa. Jego nazwa pochodzi od charakterystycznej, fioletowej barwy. Jod najczęściej otrzymuje się z popiołu wodorostów morskich lub z jodanów zawartych w ługach pokrystalicznych powstających przy otrzymywaniu saletry chilijskiej. W metodzie tej jodany redukuje się częściowo do jodków, które następnie po zakwaszeniu reagują z nierozłożonymi jodanami, tworząc wolny jod.

Jod — co to jest?

Jest to pierwiastek chemiczny, który występuje głównie w postaci jodków, w naturze można go znaleźć w małych ilościach w wodzie morskiej, glebie i powietrzu i w niektórych produktach spożywczych. Jod jest ważnym składnikiem diety, ponieważ jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, które regulują wiele funkcji metabolicznych organizmu.

Rola jodu w organizmie człowieka

Jod jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Rolą jodu jest udział w biosyntezie hormonów tarczycowych zachodzącej w tarczycy, gdzie zgromadzone jest 70–80% zasobów ustrojowych tego pierwiastka.

Jakie są objawy niedoboru jodu?

Niedobór jodu w diecie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak wole tarczycy, kretynizm (zaburzenie ogólnego rozwoju z powodu wrodzonej niedoczynności tarczycy u noworodków). Mimo że jod jest niezbędny dla ludzkiego zdrowia, jego nadmiar może prowadzić do toksyczności, co może powodować szereg problemów zdrowotnych.

Objawami niedoboru jodu są:

Zaburzenia metaboliczne (powiększona tarczyca);
upośledzony rozwój umysłowy u dzieci;
ryzyko poronień, przedwczesnego porodu, a nawet zaburzenia rozwoju płodu;
zaburzenia hormonalne (nieregularne miesiączki, zaburzenia płodności).

W jaki sposób możemy uzupełniać niedobory jodu w organizmie?

Należy zadbać o zdrową zbilansowaną dietę, spożywać produkty bogate w jod;
dodawać do potraw sól jodowaną;
suplementując jod, co musi być poprzedzone konsultacją z lekarzem specjalistą!

Przeciwwskazania do stosowania preparatów jodu to:
nadczynność tarczycy;
podejrzenie raka tarczycy.

Nadmiar jodu — objawy

Nadmiar poziomu jodu w organizmie może powodować:

Przyspieszenie metabolizmu;
utratę wagi;
nerwowość;
drżenie rąk;
przyspieszenie bicia serca;
obniżenie funkcji tarczycy;
zmęczenie;
uczucie zimna;
depresja;
problemy skórne;
problemy żołądkowo — jelitowe;
metaliczny posmak w ustach;
obrzęk ślinianek;
zapalenie błon śluzowych;
zapalenie spojówek.

W jakich produktach spożywczych występuje jod?

Płatki kukurydziane;
sól kuchenna jodowana;
pomidor;
dorsz;
mintaj;
makrela wędzona;
orzechy laskowe;
brokuły;
ser brie pełnotłusty;
jaja kurze;
płatki owsiane;
groszek zielony;
ser twarogowy półtłusty;
mleko;
wątroba wieprzowa;
fasola biała;
banan;
wieprzowina;
karkówka;
wołowina.

Jod — znaczenie dla pracy tarczycy

Jod ma bardzo ważny wpływ na poziom TSH w organizmie. TSH to hormon wydzielany przed przysadkę mózgową, który reguluje czynność tarczycy. W sytuacji, kiedy w organizmie brakuje jodu, tarczyca nie może wytwarzać wystarczającej ilości hormonów, co powoduje spadek poziomu tych hormonów we krwi. W odpowiedzi na to przysadka mózgowa zwiększa produkcję TSH w celu pobudzenia tarczycy do wydzielania większej ilości hormonów. Wysoki poziom TSH jest wskaźnikiem niedoboru jodu lub problemów związanych z funkcjonowaniem tarczycy.

Warto regularnie badać pracę hormonów tarczycy oraz autoprzeciwciał takich jak:

Poziom hormonu TSH w surowicy krwi;
Poziom hormonu FT4 w surowicy krwi;
Poziom hormonu FT3 w surowicy krwi — Poziom autoprzeciwciał anty-TPO, anty-TG i przeciwko receptorom TSH (TRAb) w surowicy krwi.
Oznaczenie TSH, hormonów tarczycy i autoprzeciwciał pozwala na stwierdzenie chorób tarczycy i ustalenie ich przyczyny. Dzięki temu możliwe jest wdrożenie właściwego leczenia.

Bibliografia:

1. Gołkowski F. (2010). Jod – pierwiastek istotny w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu, Redakcja naukowa Dębska G., Jaśkiewicz J. Interdyscyplinarne aspekty nauk o zdrowiu. s. 82- 89.
2. JADWIGA A., dr ELŻBIETA B. (2010). JOD. Podstawy i Metody oceny Środowiska Pracy. Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Vol. 65, Nr 3, s. 61–83.

Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity Plus

Udostępnij