PoradnikPytania i Odpowiedzi

Zdrowie kobiet — jakie badania warto regularnie wykonywać?

Z artykułu dowiesz się:

Cytologia – profilaktyka raka szyjki macicy
USG piersi i mammografia – kontrola zdrowia piersi
Badania ginekologiczne – kontrola układu rozrodczego
Morfologia krwi i poziom żelaza – kontrola anemii
Badania hormonalne – równowaga hormonalna kobiet
Lipidogram – kontrola poziomu cholesterolu
Badania densytometryczne – profilaktyka osteoporozy
Badania kału na krew utajoną – wczesne wykrywanie raka jelita grubego

sprawdź też:

1. Badania profilaktyczne dla mężczyzn

2. Badania krwi - jakie ich rodzaje możesz wykonać?

3. Płytki krwi (trombocyty) niskie lub podwyższone - co to oznacza?

3/11/2025

Regularne wykonywanie badań jest kluczowe dla zdrowia kobiet każdym wieku. Artykuł przestawia listę badań, które warto wykonać w celu wczesnego wykrycia ewentualnych problemów zdrowotnych u kobiet. Dowiedz się jak często wykonywać badania i dlaczego są tak ważne? Wczesne wykrycie problemów zdrowotnych znacząco zwiększa skuteczność leczenia i pozwala uniknąć groźnych powikłań. Jakie badania warto wykonywać, aby zadbać o swoje zdrowie?

Cytologia – profilaktyka raka szyjki macicy

Cytologia jest podstawowym badaniem, które pozwala wykryć zmiany nowotworowe i stany przedrakowe szyjki macicy. Zaleca się, aby każda kobieta rozpoczęła regularne badania cytologiczne od 21. roku życia lub najpóźniej w ciągu trzech lat od rozpoczęcia współżycia. Badanie powinno być wykonywane co 3 lata, a w przypadku testu HPV – co 5 lat.

Jak przygotować się do badania cytologii?

Badanie wykonać najlepiej maksymalnie 4 dni po zakończeniu miesiączki;
na kilka dni przed badaniem należy powstrzymać się od współżycia;
nie przyjmuj leków dopochwowych przed badaniem;
należy odczekać 1 dzień jeśli miałaś badanie ginekologiczne.

USG piersi i mammografia – kontrola zdrowia piersi

Rak piersi to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce. Stanowi około 20% wszystkich nowotworów złośliwych u Polek. W przypadku wykrycia raka na wczesnym etapie istnieje 80% szansy na wyleczenie, dlatego tak ważne są badania pod kątem profilaktyki raka piersi.

USG piersi

Jedną z nieinwazyjnych metod, która pozwala na ocenę struktury piersi i znalezienie ewentualnych nieprawidłowości jest USG piersi. Badanie pozwala na wykrycie ewentualnych guzków, zmian zapalnych, torbieli. Jest to bezpieczne badanie, które często stosowane jest jako uzupełnienie mammografii, ale jest wykonywane również samodzielnie. USG piersi jest zalecane od 25. roku życia raz do roku, zwłaszcza u kobiet z gęstą tkanką gruczołową piersi lub obciążonym wywiadem rodzinnym (rak piersi w rodzinie). Wykonuje się je także u młodszych kobiet, u których pojawiają się niepokojące objawy.

Przygotowanie do badania USG piersi

W celu prawidłowego przygotowania do badania USG piersi należy:

Na badanie USG piersi najlepiej zgłosić się między 5 a 10 dniem cyklu miesiączkowego;
nie należy smarować okolic piersi i pach dezodorantem w sztyfcie w dniu badania;
zabierz na wizytę poprzednie wyniki badań USG piersi.

Mammografia

Preferowaną metodą wczesnego wykrywania raka piersi jest mammografia. Za pomocą mammografii można wykrywać guzki (masy guzowate) od około 5,0 mm, a zmiany o charakterze mikrozwapnień mniejsze niż 1,0 mm, co pozwala na wykrycie choroby we wczesnym jej etapie, kiedy jeszcze nie można ich zauważyć w procesie samobadania czy podczas badań palpacyjnych wykonywanych przez lekarza. Jest to bardzo dokładne badanie, w którym wykorzystywane są promienie rentgenowskie. Pierwszą mammografię sugeruje się wykonać pomiędzy 40. a 50. rokiem życia raz na dwa lata, chyba że istnieje obciążenie rodzinne, wtedy mammografię należy przeprowadzać raz w roku. Mammografia jest najbardziej wiarygodna w przypadku, kiedy pierś zbudowana jest z większej ilości tkanki tłuszczowej, u młodszych kobiet poniżej 40 roku życia przeważa tkanka gruczołowata, która utrudnia analizę obrazu uzyskanego podczas badania. Dlatego w przypadku młodszych kobiet lepszą metodą diagnostyczną jest USG piersi.

Przygotowanie do badania mammografii

Jeśli miesiączkujesz, na badanie mammografii najlepiej zgłosić się między 5 a 10 dniem cyklu miesiączkowego;
po okresie menopauzy możesz zgłosić się w dowolnym terminie;
przed badaniem nie stosuj dezodorantu ani antyperspirantu w sztyfcie;
nie używaj również balsamu do ciała.

Badania ginekologiczne – kontrola układu rozrodczego

Ważnym aspektem w diagnostyce zdrowotnej każdej kobiety jest badanie ginekologiczne.
Wizyty u lekarza ginekologa powinny odbywać się co najmniej raz w roku. Pozwala to na wczesne wykrycie ewentualnych infekcji dróg rodnych, zmian hormonalnych oraz chorób układu rozrodczego w tym endometriozy czy torbieli jajników.

Jak prawidłowo przygotować się do wizyty ginekologicznej?

Sugerowanym terminem wizyty ginekologicznej jest czas między 3, a 5 dniem po zakończeniu miesiączki, chyba że sytuacja wymaga pilnej konsultacji, wtedy należy zgłosić się niezależnie od sugerowanego terminu;
na badanie warto ubrać się wygodnie;
przed wizytą zaleca się normalną higienę intymną – nie stosuj jednak silnych środków do higieny intymnej ani irygacji, ponieważ mogą zaburzyć naturalną florę bakteryjną pochwy;
przed badaniem ginekologicznym należy powstrzymać się od aktywności seksualnej przez co najmniej 2 dni;
przed badaniem ginekologicznym warto opróżnić pęcherz moczowy. To ułatwi lekarzowi przeprowadzenie ewentualnego badania USG;
pamiętaj o przyniesieniu na wizytę poprzednich wyników badań;
należy poinformować lekarza o aktualnie przyjmowanych lekach.

Morfologia krwi i poziom żelaza – kontrola anemii

Kobiety ze względu cykliczną utratę krwi podczas menstruacji są szczególnie narażone na niedokrwistość.
Anemia — jest to zmniejszenie stężenia hemoglobiny poniżej normy i liczby krwinek czerwonych (erytrocytów). Regularna morfologia krwi pozwala monitorować poziom hemoglobiny i żelaza, a tym samym zapobiegać anemii.
W diagnostyce anemii zazwyczaj stosuje się podstawowe badanie laboratoryjne takie jak: morfologia krwi obwodowej z rozmazem, oznaczenie poziomu żelaza, ferrytyny czy transferyny w surowicy, a także oznaczenie poziomu witamin B12 i kwasu foliowego.

Na niedokrwistość może mieć wpływ wiele czynników takich jak:

Niedobór żelaza;
niedobor kwasu foliowego i witaminy B12;
choroby reumatyczne;
choroby nowotworowe;
przewlekłe infekcje pasożytnicze, bakteryjne czy grzybicze.

Zaleca się, aby kobiety miesiączkujące – wykonywały morfologię raz w roku, zwłaszcza jeśli miesiączki są obfite.

Pakiet badań na anemię (niedokrwistość) - 7 badań krwi

Jak prawidłowo przygotować się do badania?

Badania pod kątem anemii należy wykonać na czczo w godzinach porannych;
(ostatni posiłek poprzedniego dnia powinien być spożyty nie później niż o godz. 18.00).

Badania hormonalne – równowaga hormonalna kobiet

Problemy hormonalne u kobiet mogą prowadzić do:

Zaburzeń miesiączkowania;
problemów skórnych;
wypadania włosów czy trudności z zajściem w ciążę.

Warto regularnie badać poziom hormonów szczególnie:
TSH, FSH, LH, estradiol, prolaktyna, DHEA-SO4, testosteron i SHBG.
Zaburzenia stężenia hormonów płciowych są podstawową przyczyną zaburzeń funkcjonowania narządów rozrodczych, co wiąże się z obniżeniem zdolności rozrodczych.

Dostępne są pakiety badań hormonalnych dla kobiet, które ułatwiają kompleksową diagnostykę.

Badania hormonalne dla kobiet - 8 badań krwi

Jak przygotować się do badań hormonalnych?

Zaleca się, aby badanie było wykonane pomiędzy 1 a 3 dniem cyklu miesiączkowego;
badanie należy wykonać w godzinach porannych;
przed badaniem należy unikać stresu oraz wysiłku fizycznego.

Badania poziomu glukozy – profilaktyka cukrzycy

Cukrzyca typu 2 to poważne schorzenie, które często nie daje poważnych objawów, dlatego często możemy przeoczyć moment rozwoju choroby. W diagnostyce pod kątem cukrzycy typu 2 zaleca się wykonywanie badania poziomu glukozy na czczo co najmniej raz na 3 lata, a u kobiet z nadwagą lub obciążeniem rodzinnym — częściej, według zaleceń lekarza.

Jak przygotować się do wykonania badania poziomu glukozy?

Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, w godzinach 7.00 - 10.00.
zaleca się, aby ostatni posiłek spożyć nie później niż o godzinie 18:00 dnia poprzedniego.

Lipidogram – kontrola poziomu cholesterolu

Częstą przyczyną zgonów są choroby serca. Regularne badanie poziomu cholesterolu (lipidogram) pozwala ocenić ryzyko miażdżycy oraz chorób sercowo — naczyniowych. Zaleca się wykonywanie lipidogramu profilaktycznie co pięć lat już od 20. roku życia. Badanie zalecane jest szczególnie po ukończeniu 40 roku życia.

Jak przygotować się do wykonania lipidogramu?

Badanie powinno być wykonywana na czczo;
zaleca się, aby ostatni posiłek spożyć nie później niż o godz. 18.00 w dniu poprzedzającym;
zalecane jest także stosowanie stałej diety w ciągu kilku dni poprzedzających badanie.

Badania densytometryczne – profilaktyka osteoporozy

Osteoporoza to choroba, która dotyka głównie kobiety po menopauzie w celu diagnostyki osteoporozy wykorzystywana densytometria.
Densytometria — jest to badanie gęstości kości, które jest podstawowym badaniem w diagnostyce osteoporozy. Najbardziej miarodajna jest densytometria szyjki kości udowej. Densytometria jest badaniem bezbolesnym. Jest to kilkuminutowe badanie wykonywane za pomocą specjalnego aparatu z użyciem niskiej dawki promieniowania rentgenowskiego. Pacjent leży na specjalnym stole, a nad nim przesuwa się ramię aparatu rentgenowskiego. Najczęściej skanowane są kręgosłup lędźwiowy, szyjka kości udowej oraz przedramię, ponieważ to tam najczęściej dochodzi do złamań osteoporotycznych.

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania. Densytometria jest szczególnie zalecana:

Po okresie menopauzy zwłaszcza po 65 roku życia;
jeśli występuje niski poziom wapnia;
w przypadku stosowania sterydów;
u osób z chorobami reumatoidalnymi;
nadczynnością tarczycy;
warto wykonać badanie densytometrii jeśli w rodzinie występowały przypadki osteoporozy.

W celu poszerzenia diagnostyki na rynku dostępne są również pakiety badań pod kątem wystąpienia ryzyka osteoporozy.

Pakiet badań na osteoporozę i inne choroby kości – 3 badania krwi

Badania kału na krew utajoną – wczesne wykrywanie raka jelita grubego

Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów. Regularne badanie kału po 50. roku życia może pomóc w wykryciu choroby na wczesnym etapie. Badaniem diagnostycznym w tym kierunku est — badanie kału na krew utajoną.

Jak przygotować się do badania?

Do badania nie ma specjalnego przygotowania.

przed badaniem nie trzeba stosować specjalnej diety, jednak zaleca się, aby była ona bogata w błonnik;
nie należy natomiast stosować leków zmiękczających stolec, np. czopków, leków przeczyszczających;
próbkę kału należy zanieść do punktu pobrań w specjalnym pojemniku, który jest dostępny w każdej aptece.

Podsumowanie
Regularne badania są bardzo ważnym aspektem w profilaktyce zdrowotnej kobiet. Niezależnie od wieku każda kobieta powinna kontrolować swoje parametry zdrowotne. Dostępne pakiety badań dla kobiet umożliwiają kompleksową diagnostykę i dopasowanie badań do indywidualnych potrzeb. Warto prowadzić zdrowy styl życia, obserwować swój organizm i nie bagatelizować żadnych niepokojących objawów. Zaplanuj swoje badania już dziś i zadbaj o swoje zdrowie!

Bibliografia:

1. Stec R. (2006). Badania przesiewowe w raku jelita grubego, Współczesna Onkologia. Vol. 10, Nr 3. s. 96–102.
2. Roczniak W., Babuśka-Roczniak M., Roczniak A. (2010). Diagnostyka i farmakoterapia osteoporozy. Lekarz. Nr 12, s. 16- 17.
3. Skoczek W., Salamaga Ł., Szymajda W., Zalewski B i inni. (2020). AUTOIMMUNOLOGICZNE CHOROBY TARCZYCY – PRZEGLĄD LITERATURY, POSTĘPY BIOLOGII KOMÓRKI. Vol. 47, Nr 2, s. 119–140.
4. Nowicki A. Stogowska I. (2007). Wczesne wyniki badania profilaktycznego wykrywania raka piersi. Vol. 78, Nr 7, s. 464-470.
5. Banaszek, A., Oborska-Kumaszyńska, D., & Pater, E. (2009). Bezpieczna mammografia. Acta Bio-Optica et Informatica Medica. Inżynieria Biomedyczna. Vol. 15, Nr 3. s. 282-287.
6. Barczykowska-Tchorzewska, J. Na czym polega lipidogram i kiedy warto go wykonać?.
7. Lipiński, P., Starzyński, R., Styś, A., Staroń, R., & Gajowiak, A. (2014). Niedokrwistość na tle niedoboru żelaza w diecie. Kosmos Vol. 63, Nr 3, s. 373-379.

Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity+

Udostępnij