Dowiedz się więcej o hipercholesterolemii na Longevity+

Choroby i SchorzeniaPoradnik

Hipercholesterolemia - przyczyny, objawy i leczenie

Hipercholesterolemia to podwyższony poziom “złego” cholesterolu zwiększający ryzyko chorób układu krążenia m.in. choroby wieńcowej i zawału serca. Hipercholesterolemia rodzinna w skrócie FH jest genetycznym zaburzeniem. Sprawdź, jakie są przyczyny, symptomy oraz zalecenia dietetyczne przy hipercholesterolemii.

3/30/2021

Co to jest hipercholesterolemia?

Hipercholesterolemia to przewlekłe zaburzenie gospodarki lipidowej organizmu charakteryzujące się podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi. Głównymi krążącymi lipidami w organizmie człowieka są cholesterol, trójglicerydy (triacyloglicerole) i fosfolipidy. Cholesterol jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, bierze udział m.in. w syntezie hormonów. Około 80% cholesterolu wytwarzane jest w organizmie, reszta pochodzi z pożywienia. Częstość występowania hipercholesterolemii wzrasta wraz z wiekiem.

Ze względu na przyczynę hipercholesterolemię dzieli się na:

● pierwotną - o podłożu genetycznym gdzie przyczyną jest mutacją genu (hipercholesterolemia rodzinna) lub wielogenowa związana z czynnikami środowiskowymi;

● wtórną - występuje w związku z czynnikami innymi niż genetyczne: problemami zdrowotnymi np. niedoczynnością tarczycy, zespołu Cushinga czy niewydolności nerek lub przyjmowanymi lekami.

Hipercholesterolemia nie daje żadnych objawów. Zdiagnozować ją pozwalają badania laboratoryjne z krwi (lipidogram), które oceniają stężenie trójglicerydów (TG), cholesterolu całkowitego (TC) oraz jego frakcji LDL i HDL.

Hipercholesterolemia zwiększa ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych: choroby wieńcowej, zawału serca, udaru mózgu oraz nawet zgonu.

Genetyczna hipercholesterolemia rodzinna

Hipercholesterolemia rodzinna (ang. familial hypercholesterolemia, w skrócie FH) jest zaburzeniem dziedziczonym od jednego z rodziców, najczęściej spowodowanym dominującymi autosomalnymi mutacjami w genie LDLR, kodującym receptor LDL. Heterozygotyczna rodzinna hipercholesterolemia (HeFH) występuje u około 1 na 250 do 1 na 500 osób. Natomiast homozygotyczna rodzinna hipercholesterolemia (HoFH) jest bardzo rzadka (1 na 300 000 do 1 na 500 000). FH wpływa na metabolizm cząsteczek lipoprotein o małej gęstości (LDL) i charakteryzuje się ich podwyższonym od urodzenia poziomem, co w konsekwencji prowadzić do rozwoju chorób układu krążenia takich jak choroba niedokrwienna serca.

Jak rozpoznać hipercholesterolemię rodzinną?

Do kryteriów diagnostycznych hipercholesterolemii rodzinnej zalicza się:

● Podwyższony poziom cholesterolu całkowitego oraz LDL;

● Dodatni rodzinny wywiad w kierunku hipercholesterolemii;

● Choroby układu krążenia w młodym wieku w bliskiej rodzinie;

● Potwierdzona badaniami genetycznymi mutacja LDLR.

HeFH można zdiagnozować już w dzieciństwie. Badania przesiewowe wykonywane u niemowląt i małych dzieci np. INFANO pozwalają na wczesne wykrycie hipercholesterolemii i wprowadzenie leczenia oraz działań profilaktycznych zapobiegających negatywnym skutkom zdrowotnym.

Leczenie i zapobieganie hipercholesterolemii

Pacjentom z hipercholesterolemią lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne. Jeśli poziom cholesterolu nie jest zbyt wysoki i jednocześnie nie ma wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego wystarczyć może aktywność fizyczna, zmiana stylu życia i sposobu żywienia.

Wprowadzenie działań prewencyjnych może zapobiec hipercholesterolemii:

● Odpowiednia dieta,

● Umiarkowana i regularna aktywność fizyczna,

● Prawidłowa masa ciała,

● Unikanie używek (papierosów, alkoholu),

● Profilaktyczne badania lipidogramu.

Zalecenia dietetyczne w hipercholesterolemii

Pacjenci z hipercholesterolemią powinni ograniczać spożywanie cholesterolu i tłuszczy trans oraz nasyconych, które znajdują się one głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego: maśle, mleku i produktach mlecznych, jajach, mięsie, podrobach oraz w oleju kokosowym. Podaż tłuszczów w tym nasyconych (NKT) znacząco wzrosła w ostatnich dekadach, zwłaszcza w krajach Zachodnich. Wiąże się to głównie z łatwiejszym dostępem i szerokim wyborem żywności wysokoprzetworzonej. Należy ograniczyć także węglowodany proste. Warto włączyć do diety świeże warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy oraz oleje tłoczone na zimno bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Osobom z nadwagą lub otyłym zaleca się utratę wagi. Jak mądrze schudnąć?

Nutraceutyki zaliczane są obecnie do tej samej kategorii co suplementy diety. Jednak w przeciwieństwie do suplementów nie tylko uzupełniają dietę, ale również pomagają zapobiegać lub leczyć niektóre problemy zdrowotne i choroby.

Przy hipercholesterolemii pomocne mogą być:

● Błonnik pokarmowy - utrudnia wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego,

● Sterole i stanole roślinne - zalecana dawka ograniczająca wchłanianie cholesterolu i obniżająca jego poziom w osoczu to 2g dziennie,

● Beta-glukan - obniża poziom cholesterolu. Znajduje się w m.in. zbożach i produktach zbożowych, grzybach oraz w suplementach diety,

● Polifenole - substancje znajdujące się w produktach pochodzenia roślinnego, głównie w zielonej herbacie, owocach i warzywach,

● Ekstrakt z czerwonego drożdżowego ryżu fermentowanego zawierający sterole, izoflawony oraz monokolinę K obniżającą stężenie cholesterolu LDL,

● Berberyna - wpływająca na obniżenie poziomu cholesterolu w osoczu.

Powiązane tematy:

Bibliografia:

Santini A. i Novellino E., Nutraceuticals in hypercholesterolaemia: an overview. British Journal of Pharmacology 2017; 174:1450–1463.
Soran H., Adam S., Mohammad J.B. i wsp., Hypercholesterolaemia - practical information for non-specialists. Archives of Medical Science 2018; 14(1):1-21.

Autor merytoryczny: Mgr Monika Ostasz, Dietetyk

Udostępnij

To badanie będzie pomocne:

Genodiet iGenesis

Genodiet iGenesis Completo 9

Cena pakietu iGenesis Completo 9 uwzględnia:

prosty zestaw do pobrania materiału genetycznego w domu
obszerny raport wraz z indywidualnymi zaleceniami żywieniowymi i suplementacyjnymi w formie elektronicznej i w postaci ponad 100-stronicowej książki
konsultację z dietetykiem celem spersonalizowania stylu życia i diety