31.07.2026
Ponad 1,47 mln osób w Polsce żyje z rozpoznaną chorobą nowotworową. W 2023 roku w Polsce odnotowano 192 922 nowe zachorowania na nowotwory złośliwe oraz 99 676 zgonów z ich powodu. Dane te pokazują, jak istotną rolę odgrywa wczesne wykrywanie chorób nowotworowych i właściwie prowadzona profilaktyka.
Rozwój tzw. płynnej biopsji sprawił, że coraz więcej informacji o procesach zachodzących w organizmie można uzyskać na podstawie próbki krwi. Jednym z takich rozwiązań jest Trucheck intelli – test analizujący obecność krążących komórek związanych z nowotworem i ich skupisk, którego zadaniem jest wskazanie podwyższonego prawdopodobieństwa obecności wybranych guzów litych.
Trucheck nie zastępuje badań przesiewowych, takich jak mammografia, kolonoskopia, badania w kierunku HPV i cytologia, niskodawkowa tomografia komputerowa płuc u osób spełniających kryteria czy odpowiednio dobrana diagnostyka prostaty. Ujemny wynik Trucheck nie jest podstawą do rezygnacji z badań rekomendowanych dla wieku, płci i indywidualnego ryzyka. Współczesne testy wielonowotworowe (MCED) są obiecującą, ale nadal rozwijającą się technologią, a ich wpływ na śmiertelność z powodu nowotworów nie został jeszcze potwierdzony w randomizowanych badaniach klinicznych.
Nie istnieje jedno uniwersalne, rutynowe badanie krwi, które pozwalałoby wiarygodnie wykluczyć lub potwierdzić wszystkie nowotwory.
Niektóre wyniki badań laboratoryjnych mogą jednak stanowić sygnał wymagający dalszej diagnostyki. Przykładowo nieprawidłowości w morfologii krwi mogą towarzyszyć nowotworom hematologicznym, natomiast podwyższone CRP, OB czy ferrytyna mogą wskazywać na stan zapalny lub inne zaburzenia. Same w sobie nie są jednak testami rozpoznającymi raka.
W diagnostyce wykorzystuje się również klasyczne markery nowotworowe, takie jak PSA, CEA, CA 125, CA 15-3, CA 19-9 czy AFP. Ich znaczenie zależy od konkretnego nowotworu i sytuacji klinicznej. W wielu przypadkach lepiej sprawdzają się w monitorowaniu już rozpoznanej choroby, ocenie odpowiedzi na leczenie lub obserwacji pacjenta niż w badaniach przesiewowych zdrowej populacji.
Ostateczne rozpoznanie choroby nowotworowej wymaga odpowiedniego postępowania diagnostycznego, które – w zależności od sytuacji – może obejmować badania obrazowe, endoskopowe oraz badanie histopatologiczne materiału pobranego podczas biopsji.
Trucheck – czym jest i na czym polega?
Trucheck intelli należy do rozwijającej się grupy testów określanych jako multi-cancer early detection (MCED), czyli testów mających na celu wykrywanie sygnałów mogących wskazywać na więcej niż jeden rodzaj nowotworu na podstawie jednej próbki biologicznej.
W przeciwieństwie do tradycyjnej biopsji tkankowej nie trzeba pobierać fragmentu guza. Materiałem jest krew obwodowa.
Istotne jest jednak precyzyjne określenie, co właściwie jest analizowane. Trucheck nie opiera się wyłącznie na klasycznych markerach nowotworowych ani na analizie krążącego DNA nowotworowego (ctDNA). Technologia wykorzystuje przede wszystkim analizę krążących komórek nowotworowych (CTC – circulating tumor cells) oraz ich skupisk określanych jako C-ETAC (circulating ensembles of tumor-associated cells). Publikacje dotyczące platformy Trucheck opisują identyfikację takich skupisk na podstawie zestawu markerów immunocytochemicznych.
W technologii Trucheck materiał z krwi jest poddawany procesom izolacji i przygotowania komórek, a następnie analizie z wykorzystaniem medium EAM oraz wieloparametrowej immunocytochemii. Poszczególne komórki lub ich skupiska są charakteryzowane na podstawie ekspresji określonych markerów. Dzięki temu analiza może dostarczyć informacji nie tylko o obecności sygnału sugerującego proces nowotworowy, ale także o prawdopodobnym typie tkanki lub narządzie pochodzenia.
CTC, C-ETAC i ctDNA – to nie to samo
Warto odróżnić Trucheck od testów opartych na ctDNA, czyli krążącym we krwi DNA pochodzącym z komórek nowotworowych.
CTC są całymi komórkami nowotworowymi, natomiast ctDNA stanowią fragmenty materiału genetycznego uwalnianego z komórek. Różnią się więc zarówno biologicznie, jak i metodą wykrywania.
W przypadku ctDNA okres półtrwania we krwi jest bardzo krótki – szacuje się go na minuty do około 1–2 godzin. CTC również nie są komórkami, które po prostu pozostają niezmiennie w krążeniu przez lata: ich czas przeżycia w krwiobiegu jest ograniczony, choć komórki nowotworowe mogą być wykrywane również długo po leczeniu, a część komórek rozsianych do tkanek może pozostawać w stanie uśpienia przez wiele lat.
To ważna różnica pomiędzy poszczególnymi rodzajami płynnej biopsji. Trucheck intelli należy zatem odróżniać zarówno od testów wykorzystujących ctDNA, jak i od klasycznych oznaczeń białkowych markerów nowotworowych.
Jakie nowotwory może wykrywać Trucheck intelli?
Według informacji producenta Trucheck intelli jest przeznaczony do wykrywania sygnałów związanych z do około 70 typami guzów litych. Wśród wymienianych nowotworów znajdują się m.in. nowotwory:
- Płuca,
- piersi,
- nerki,
- trzustki,
- żołądka,
- wątroby,
- prostaty,
- tarczycy,
- przełyku,
- jelita grubego,
- trzonu macicy,
- szyjki macicy,
- pęcherza moczowego,
- jajnika,
- skóry,
- dróg żółciowych,
- układu neuroendokrynnego.
Zakres panelu może zależeć od aktualnej wersji testu i jego specyfikacji laboratoryjnej, dlatego przed wykonaniem badania należy sprawdzić aktualną listę analizowanych nowotworów.
Trucheck intelli nie jest testem przeznaczonym do wykrywania wszystkich chorób nowotworowych. W szczególności nie służy do przesiewowego wykrywania nowotworów hematologicznych, takich jak białaczki czy chłoniaki. Nie jest również testem do wykrywania zmian łagodnych ani stanów przednowotworowych.
Jaka jest skuteczność Trucheck?
W materiałach dotyczących Trucheck podawana jest czułość na poziomie około 88% w odniesieniu do wykrywania nowotworów w różnych stadiach i typach, przy czym dane dotyczące poszczególnych nowotworów mogą się znacznie różnić. Producent podaje również swoistość w zakresie około 96–99% w zależności od rodzaju nowotworu i zbioru danych.
Tych wartości nie należy jednak utożsamiać z gwarancją, że u osoby zdrowej wynik ujemny oznacza brak raka. Wartości uzyskane w badaniach walidacyjnych nie zawsze przekładają się wprost na skuteczność testu w codziennej populacji.
Przegląd HTA opublikowany w 2025 roku, obejmujący testy wielonowotworowe, wskazał, że dostępne dane są obiecujące, ale nadal niewystarczające do wyciągnięcia mocnych wniosków dotyczących korzyści klinicznych. Potrzebne są duże randomizowane badania z odpowiednio długą obserwacją, które ocenią m.in. wpływ takich testów na śmiertelność, jakość życia, bezpieczeństwo i skutki wyników fałszywie dodatnich oraz fałszywie ujemnych.
Status dowodowy – co trzeba wiedzieć?
To jeden z najważniejszych elementów świadomego korzystania z Trucheck i innych testów MCED.
Nie ma obecnie wystarczających dowodów z randomizowanych badań klinicznych, że stosowanie wielonowotworowych testów krwi jako badań przesiewowych zmniejsza śmiertelność z powodu nowotworów. Żaden test MCED nie został dotychczas potwierdzony w takim badaniu jako narzędzie redukujące śmiertelność. Testy tej klasy nie są obecnie rekomendowane w standardowych wytycznych jako zamiennik ustalonych programów przesiewowych.
Badania Trucheck obejmują m.in. prospektywne kohorty i badania walidacyjne, jednak nie są one tym samym co randomizowane badanie wykazujące zmniejszenie liczby zgonów w populacji. Przegląd HTA dotyczący MCED zwracał także uwagę na ograniczenia jakości części dostępnych danych dotyczących Trucheck, m.in. ryzyko błędu systematycznego i problemy z kompletnością obserwacji.
Dlatego Trucheck należy traktować jako dodatkowe narzędzie oceny ryzyka i sygnału nowotworowego, a nie jako udowodniony zamiennik programów przesiewowych.
Czy Trucheck zastępuje mammografię, kolonoskopię lub inne badania przesiewowe?
Nie.
To najważniejsza informacja dla każdego, kto rozważa wykonanie badania.
Ujemny wynik Trucheck nie powinien być powodem do rezygnacji z badań, których skuteczność w określonych grupach została potwierdzona.
W zależności od wieku, płci i czynników ryzyka mogą to być m.in.:
- mammografia w kierunku raka piersi,
- kolonoskopia lub inne rekomendowane badania przesiewowe raka jelita grubego,
- badania w kierunku raka szyjki macicy, w tym test HPV i odpowiednio dobrana cytologia,
- niskodawkowa tomografia komputerowa płuc u osób spełniających kryteria programu przesiewowego,
- odpowiednio dobrana ocena ryzyka raka prostaty, obejmująca m.in. PSA,
- inne badania zalecane ze względu na wiek, płeć, obciążenie rodzinne i indywidualne czynniki ryzyka.
Współczesne źródła dotyczące MCED podkreślają, że osoby korzystające z takich testów nadal powinny realizować badania przesiewowe zgodne z obowiązującymi zaleceniami.
Dla kogo może być przeznaczony Trucheck?
Trucheck intelli jest kierowany przede wszystkim do osób bez objawów i bez wcześniejszego rozpoznania choroby nowotworowej, które chcą rozszerzyć zakres profilaktyki o dodatkową metodę oceny.
Może być rozważany m.in. przez osoby:
- z rodzinnym występowaniem nowotworów,
- z podwyższonym indywidualnym ryzykiem choroby nowotworowej,
- zainteresowane rozszerzeniem profilaktyki zdrowotnej,
- chcące wykorzystać nowoczesne technologie płynnej biopsji jako uzupełnienie standardowej profilaktyki.
Nie oznacza to jednak, że badanie jest konieczne dla każdej zdrowej osoby. Decyzję warto podejmować w kontekście wieku, historii rodzinnej, czynników ryzyka oraz dostępnych, potwierdzonych metod przesiewowych.
BRCA1 i BRCA2 – ważne ograniczenie
Szczególnej ostrożności wymaga interpretowanie wskazania do Trucheck u osób z odziedziczoną patogenną mutacją BRCA1 lub BRCA2.
Sama obecność mutacji nie oznacza, że płynna biopsja powinna zastąpić standardowy nadzór. U kobiet z wysokim ryzykiem genetycznym zaleca się odpowiednio intensywną kontrolę, obejmującą m.in. rezonans magnetyczny piersi oraz mammografię. W zależności od indywidualnego ryzyka i sytuacji klinicznej lekarz może również omawiać strategie redukcji ryzyka, w tym postępowanie chirurgiczne.
Trucheck może być rozważany najwyżej jako uzupełnienie takiego postępowania, a nie jego zamiennik.
Kto nie powinien wykonywać Trucheck?
Kwalifikacja do testu powinna być zgodna z aktualną instrukcją producenta i laboratorium wykonującego analizę.
W dostępnych instrukcjach dotyczących Trucheck wymienia się m.in.:
- wcześniejsze lub obecne rozpoznanie choroby nowotworowej,
- kliniczne lub obrazowe podejrzenie nowotworu,
- ciążę,
- transfuzję krwi w ciągu ostatnich 10 dni,
- niektóre stany immunosupresji, w tym zakażenie HIV,
- przeszczep narządu lub szpiku,
- niektóre choroby hematologiczne.
W zależności od aktualnej wersji procedury ograniczeniem może być również trwające leczenie przeciwnowotworowe, w tym chemioterapia lub radioterapia, a także niedawne zabiegi operacyjne czy biopsje. Wynika to z możliwości wpływu tych czynników na obecność i charakterystykę komórek krążących oraz wiarygodność interpretacji.
Lista przeciwwskazań i warunków kwalifikacji powinna być każdorazowo sprawdzona w aktualnej instrukcji pobrania oraz dokumentacji konkretnego laboratorium przed zamówieniem badania.
Jak przygotować się do pobrania krwi?
W aktualnych instrukcjach Trucheck intelli stosowanych przez laboratoria wykorzystujących technologię Datar próbka obejmuje 3 probówki z krwią pełną na EDTA. W jednej z aktualnych specyfikacji producenta jest to łącznie 30 ml krwi – 3 × 10 ml. Pobranie powinien wykonać wykwalifikowany personel medyczny.
Próbka wymaga również odpowiednich warunków transportu. W instrukcjach wskazywany jest transport w temperaturze około +2 do +6°C w przeznaczonym do tego opakowaniu. Laboratorium określa również wymagany czas transportu, dlatego pobrania nie należy planować bez uwzględnienia logistyki dostarczenia materiału.
W niektórych procedurach wymagane jest także pozostawanie na czczo przez około 6 godzin przed pobraniem. Szczegółowe wymagania należy zawsze sprawdzić w aktualnej instrukcji do konkretnego testu.
Wynik ujemny Trucheck – co oznacza?
Wynik ujemny oznacza, że w analizowanej próbce nie wykryto sygnału odpowiadającego kryteriom zastosowanej metody.
Nie oznacza to jednak, że w organizmie na pewno nie ma nowotworu.
Powodów może być kilka.
Guz może:
- nie uwalniać do krwi wykrywalnej liczby komórek,
- znajdować się na bardzo wczesnym etapie rozwoju,
- mieć małą masę nowotworową,
- należeć do typu niewchodzącego w zakres badanego panelu,
- należeć do nowotworów hematologicznych, których Trucheck intelli nie jest przeznaczony do wykrywania.
Dokumentacja testu również wskazuje, że niektóre nowotwory mogą nie uwalniać do krwi wystarczającej liczby wykrywalnych komórek.
Dlatego ujemny wynik należy rozumieć jako brak wykrycia badanego sygnału w konkretnej próbce, a nie jako definitywne wykluczenie choroby nowotworowej.
Jeżeli występują niepokojące objawy, nie należy czekać na wynik Trucheck ani traktować wyniku ujemnego jako powodu do odłożenia konsultacji lekarskiej.
Wynik dodatni Trucheck – czy oznacza raka?
Nie. Wynik dodatni nie jest równoznaczny z rozpoznaniem choroby nowotworowej.
Oznacza wykrycie sygnału, który według zastosowanej metody zwiększa prawdopodobieństwo obecności procesu nowotworowego i może wskazywać na prawdopodobną tkankę lub narząd pochodzenia. Taki wynik powinien prowadzić do dalszej, standardowej diagnostyki – najczęściej odpowiednio dobranych badań obrazowych, endoskopowych lub innych badań zaleconych przez lekarza.
Dlaczego dodatni wynik może być fałszywie dodatni?
W tym miejscu szczególnie ważne jest pojęcie wartości predykcyjnej dodatniej (PPV). Mówi ona, jaki odsetek osób z dodatnim wynikiem rzeczywiście ma chorobę.
Nawet test o wysokiej swoistości może generować istotną liczbę wyników fałszywie dodatnich, jeśli bada się populację, w której rak występuje stosunkowo rzadko.
Przykładowo, jeżeli w hipotetycznej grupie 1000 osób bez objawów częstość nowotworu wynosi 1%, oznacza to około 10 osób rzeczywiście chorych i 990 osób bez raka. Przy swoistości 96% test może dać około 40 wyników fałszywie dodatnich wśród osób zdrowych. Nawet przy bardzo wysokiej czułości liczba prawdziwie dodatnich wyników będzie więc porównywalna lub mniejsza od liczby wyników fałszywie dodatnich.
W takim scenariuszu dodatni wynik nie oznacza automatycznie, że pacjent ma raka. Wręcz przeciwnie – większość osób z dodatnim wynikiem może wymagać dalszej diagnostyki, która ostatecznie nie potwierdzi nowotworu.
To właśnie dlatego testów MCED nie należy traktować jako samodzielnych narzędzi diagnostycznych. Dodatni wynik powinien być punktem wyjścia do kontrolowanej diagnostyki lekarskiej, a nie powodem do samodzielnego wykonywania wielu przypadkowych badań.
Trucheck a klasyczne markery nowotworowe – jaka jest różnica?
Trucheck i klasyczne markery nowotworowe nie są metodami alternatywnymi w tym samym znaczeniu. Mają inne zastosowania i odpowiadają na inne pytania kliniczne.
Klasyczne markery nowotworowe mogą obejmować m.in.:
- PSA – wykorzystywany w ocenie ryzyka i diagnostyce raka prostaty oraz w określonych sytuacjach w monitorowaniu choroby,
- CA 15-3 – przede wszystkim w monitorowaniu wybranych przypadków raka piersi,
- CA 19-9 – m.in. w monitorowaniu niektórych nowotworów przewodu pokarmowego,
- CA 125 – wykorzystywany w określonych sytuacjach związanych przede wszystkim z rakiem jajnika,
- AFP – m.in. w określonych sytuacjach dotyczących raka wątroby i niektórych guzów zarodkowych,
- CEA – m.in. w monitorowaniu raka jelita grubego i niektórych innych nowotworów.
Nie oznacza to, że każdy z tych markerów nadaje się do przesiewowego wykrywania raka u zdrowej osoby.
Trucheck działa na innej zasadzie. Analizuje komórki krążące we krwi oraz ich cechy immunocytochemiczne i może dostarczać informacji dotyczącej obecności sygnału sugerującego jeden z określonych guzów litych oraz jego prawdopodobnego pochodzenia.
Dlatego Trucheck nie zastępuje PSA u pacjenta wymagającego monitorowania raka prostaty, CA 125 w odpowiednio prowadzonej obserwacji raka jajnika ani innych markerów stosowanych w monitorowaniu już rozpoznanej choroby.
Czy warto wykonywać Trucheck?
Trucheck intelli jest przykładem rozwijającej się technologii płynnej biopsji, która może w przyszłości odegrać większą rolę w wykrywaniu nowotworów na wcześniejszych etapach.
Na dziś trzeba jednak zachować właściwe proporcje między możliwościami technologii a siłą dowodów naukowych.
Test może dostarczyć dodatkowej informacji osobie bez objawów, szczególnie gdy chce ona rozszerzyć profilaktykę lub ma określone czynniki ryzyka. Nie powinien jednak zastępować konsultacji lekarskiej, klasycznych badań przesiewowych ani diagnostyki wynikającej z objawów.
Największym ograniczeniem pozostaje brak dowodu, że stosowanie testów MCED w populacji ogólnej prowadzi do zmniejszenia śmiertelności nowotworowej. Właśnie dlatego aktualne przeglądy i opracowania podkreślają potrzebę dalszych randomizowanych badań, które pozwolą określić nie tylko dokładność testów, ale przede wszystkim ich rzeczywistą korzyść dla pacjentów.
Gdzie wykonać badanie Trucheck intelli?
Badanie Trucheck intelli jest dostępne w Centrum Diagnostyki Kompleksowej Longevity+. Szczegóły dotyczące kwalifikacji, pobrania materiału oraz aktualnej organizacji usługi należy sprawdzić przed wykonaniem testu.
Profilaktyka nowotworowa – o czym pamiętać?
Żaden pojedynczy test krwi nie zastąpi kompleksowej profilaktyki.
Aby ograniczyć ryzyko zachorowania i zwiększyć szanse na wykrycie choroby na odpowiednio wczesnym etapie:
- nie pal tytoniu i unikaj innych używek,
- utrzymuj prawidłową masę ciała,
- regularnie się ruszaj,
- ograniczaj alkohol,
- stosuj dietę opartą przede wszystkim na produktach niskoprzetworzonych,
- chroń skórę przed nadmierną ekspozycją na promieniowanie UV,
- korzystaj ze szczepień zmniejszających ryzyko wybranych nowotworów, m.in. przeciw HPV i WZW typu B,
- wykonuj badania przesiewowe odpowiednie do wieku, płci i indywidualnego ryzyka,
- nie ignoruj utrzymujących się lub nowych objawów,
- w przypadku obciążenia rodzinnego rozważ konsultację genetyczną.
Najważniejsza zasada pozostaje prosta: nowoczesny test z krwi może być elementem rozszerzonej profilaktyki, ale nie powinien zastępować badań, których skuteczność w zapobieganiu lub wczesnym wykrywaniu konkretnych nowotworów została potwierdzona.
W przypadku dodatniego wyniku Trucheck potrzebna jest dalsza diagnostyka lekarska. W przypadku wyniku ujemnego należy nadal przestrzegać zaleceń dotyczących badań przesiewowych i reagować na niepokojące objawy.
Bibliografia
Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe w Polsce w 2023 roku, KRN, publikacja 2026.
Wade R., Nevitt S., Liu Y. i wsp., Multi-cancer early detection tests for general population screening: a systematic literature review, Health Technology Assessment, 2025.
Hoffman R.M. i wsp., Multicancer early detection testing: Guidance for primary care discussions with patients, Cancer, 2025.
National Cancer Institute, Cancer Screening Overview – informacje dotyczące ograniczeń i aktualnego statusu testów wielonowotworowych.
American Cancer Society, Multi-Cancer Detection (MCD) Tests – informacje o zastosowaniu, ograniczeniach i konieczności dalszej diagnostyki po wyniku dodatnim.
Akolkar D. i wsp., Analytical and clinical validation of the TruCheck platform for diagnostic triaging of symptomatic cases suspected of colorectal cancer, Journal of Clinical Oncology, 2021.
Akolkar D. i wsp., Analytical and clinical validation of the trucheck™ platform for diagnostic triaging of symptomatic cases suspected of breast cancer, Cancer Research, 2021.
Gaya A. i wsp., Evaluation of circulating tumor cell clusters for pan-cancer noninvasive diagnostic triaging, Cancer Cytopathology, 2021.
Ranade A. i wsp., Hallmark Circulating Tumor-Associated Cell Clusters Signify 230 Times Higher One-Year Cancer Risk, Cancer Prevention Research, 2021.
Cristofanilli M. i wsp., Clinical Applications of Circulating Tumor Cells and Circulating Tumor DNA as Liquid Biopsy, Cancer Discovery.
National Cancer Institute, BRCA Gene Changes: Cancer Risk and Genetic Testing Fact Sheet – zalecenia dotyczące zwiększonego nadzoru u nosicielek BRCA1/BRCA2.
