Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) - objawy, przyczyny, diagnostyka i dieta

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego, w skrócie WZJG wraz z chorobą Leśniowskiego-Crohna należy do głównych nieswoistych chorób zapalnych jelit (NZJ). W chorobie Leśniowskiego-Crohna zmiany chorobowe mogą obejmować każdy odcinek przewodu pokarmowego, natomiast WZJG dotyczy tylko jelita grubego. WZJG jest chorobą wieloprzyczynową, której etiologia i patogeneza nie zostały do końca poznane. Do czynników wpływających na wystąpienie tego schorzenia zalicza się m.in. predyspozycje genetyczne, wpływ środowiska (np. zanieczyszczenia powietrza), styl życia (np. palenie papierosów) i skład mikroflory jelitowej (u osób chorych na WZJG obserwuje się zmiany ilościowe i jakościowe w mikrobiomie). Częstość występowania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego znacząco wzrosła na całym świecie w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, zwłaszcza w krajach rozwijających się. WZJG może pojawić się w każdym wieku, jednak najczęściej diagnozowane jest u osób w wieku 30-40 lat.

Objawy WZJG

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekłe schorzenie układu pokarmowego o podłożu autoimmunologicznym, z okresami wznowy i remisji, mogącymi występować samoistnie lub w wyniku zmiany leczenia i diety. Pojawiające się epizody zaostrzeń mogą mieć różny przebieg: łagodny, umiarkowany lub ciężki. We WZJG chorobowo zajęte jest jelito grube, a schorzenie charakteryzuje się zapaleniem błony śluzowej okrężnicy i odbytnicy. Charakterystycznym objawem jest krwawa biegunka. W niektórych przypadkach dochodzi do powstania owrzodzeń. Ponadto stan zapalny w jelitach wpływa na gorsze wchłanianie składników pokarmowych, co może prowadzić do niedożywienia i niedoborów żywieniowych. Im większe niedożywienie, tym trudniej osiągnąć stan remisji i go utrzymać. Ponadto niedowaga i niedożywienie osłabiają odporność i utrudniają regenerację jelita.

Diagnostyka wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Rozpoznanie WZJG dokonywane jest przez lekarza na podstawie przeprowadzonego wywiadu, objawów klinicznych, wyników wykonanych badań laboratoryjnych, endoskopowych, histologicznych i radiologicznych. Testy laboratoryjne powinny dostarczać informacji na temat parametrów zapalnych we krwi takich jak białko C-reaktywne (CRP), liczba leukocytów i płytek krwi oraz w stolcu: stężenia kalprotektyny lub laktoferyny. Wynik badania kalprotektyny w kale poniżej 150–200 µg na gram kału jest uznawany za wskaźnik remisji choroby.

Leczenie i dieta we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego

Osoba chora na wrzodziejące zapalenie jelita grubego powinna być pod stałą opieką lekarską. Lekarz może zalecić wprowadzenie leczenia farmakologicznego, które ograniczy objawy, uzupełni niedobory pokarmowe i przedłuży okres remisji. Istotną rolę we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego odgrywa odpowiednia dieta.

Zalecenia dietetyczne we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego:

• Przy WZJG zalecana jest urozmaicona i indywidualna dieta. Należy obserwować reakcje organizmu w celu wykrycia i ograniczenia produktów, które nasilają dolegliwości.
• Posiłki powinny być spożywane regularnie (co około 3-4 godziny), najpóźniej 3 godziny przed snem.
• W diecie powinny być obecne fermentowane produkty mleczne, zawierające korzystne bakterie kwasu mlekowego.
• Ograniczyć spożycie produktów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe.
• Należy dbać o nawodnienie, zalecane jest picie minimum 2 litrów płynów.
• Smażenie warto zastąpić innymi metodami obróbki termicznej: gotowaniem w wodzie, na parze, duszeniem i pieczeniem.
• Korzystnie na stan remisji choroby mogą wpływać prebiotyki, które modulują skład i aktywność mikroflory jelitowej.
• Należy wyeliminować z diety produkty wysokoprzetworzone np. słodycze, fast foody, napoje słodzone i pokarmy zawierające glutaminian sodu.
• Niedozwolone są używki: spożywanie alkoholu i palenie papierosów.
• Jeśli pojawią się biegunki, zalecana jest dieta lekkostrawna, z ograniczeniem spożycia błonnika pokarmowego.

Powiązane artykuły:

• Choroba Leśniowskiego-Crohna - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie
• Stany zapalne jelit - jak je wykryć?
• Badanie kalprotektyny w kale - nieinwazyjna diagnostyka stanu zapalnego jelit
• Badanie mikroflory jelitowej - co to jest, dla kogo?

Bibliografia:

1. da Silva B.C., Lyra A.C., Rocha R., Santana G.O., Epidemiology, demographic characteristics and prognostic predictors of ulcerative colitis. World Journal of Gastroenterology 2014; 20(28): 9458-9467.
2. Kucharzik T., Koletzko S., Kannengiesser K., Dignass A., Ulcerative Colitis-Diagnostic and Therapeutic Algorithms. Deutsches Arzteblatt International 2020; 117(33-34): 564-574.
3. https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/wrzodziejace-zapalenie-jelita-grubego-zalecenia-do-pobrania/ [dostęp online: 4.11.2021]