PoradnikChoroby i Schorzenia

Zapalenie twardówki — czym jest? Objawy, rodzaje, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Zapalenie twardówki jest to stan zapalny rozwijający się w ścianie, otaczającej gałkę oczną. Jest to jedna z bardziej niebezpiecznych chorób narządu wzroku. Ważne jest, aby na wczesnym etapie postawić diagnozę, oraz niezwłocznie rozpocząć leczenie w przeciwnym razie może ono prowadzić do uszkodzenia gałki ocznej.

Sprawdź co wiesz na temat zapalenia twardówki?

Z artykułu dowiesz się:

Zapalenie twardówki jak rozpoznac?
Przyczyny i rodzaje schorzenia?
Zapalenie twardówki - diagnostyka i leczenie

Sprawdź też

1. Zwyrodnienie plamki żółtej - objawy, diagnostyka, profilaktyka

2.Siatkówczak — co to jest? Przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

3/27/2024

Zapalenie twardówki — czym jest?

Zapalenie twardówki jest rzadką chorobą mogącą spowodować uszkodzenia gałki ocznej, nierzadko związane z zagrożeniem widzenia i utratą oka. Występuje najczęściej w 4.–6. dekadzie życia, częściej u kobiet. Z reguły jest obustronne i przebiega z nawrotami. Może być objawem chorób ogólnych: autoimmunologicznych (reumatoidalne zapalenie stawów, guzkowe zapalenie tętnic, nawracające zapalenie chrząstek, ziarniniak Wegenera, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, łuszczycowe zapalenie stawów, nefropatia IGA), chorób zakaźnych i ziarniniakowatych (gruźlica, kiła, sarkoidoza, toksoplazma, zakażenia wirusem opryszczki i półpaśca), a także działania czynników fizycznych (oparzenia chemiczne i termiczne, napromieniowanie), mechanicznych (związane z urazem lub zabiegiem chirurgicznym). Często przyczyny nie można określić. Początek jest stopniowy, objawy nasilają się w ciągu kilku–kilkunastu dni. Dominującym objawem jest ból utrudniający sen, promieniujący do czoła, skroni i twarzy (wyjątkiem jest przebiegająca bezboleśnie scleromalacia perforans). Zaczerwienienie oka ma kolor sinoczerwony, w odróżnieniu od żywoczerwonego zabarwienia w zapaleniach nadtwardówki.

Zapalenie twardówki — rodzaje

Klinicznie zapalenia twardówki można podzielić na przednie i tylne.

W zapaleniu przednim twardówki różnicuje się następujące postaci:

niemartwiczą rozlaną;
niemartwiczą guzkową;
martwiczą z zapaleniem (naczyniozwężającą lub ziarniniakową);
martwiczą bez objawów zapalenia.

Zapalenia tylne z kolei dzieli się na:

niemartwicze rozlane;
niemartwicze guzkowe;
martwicze ze stanem zapalnym.

Zapalenie twardówki — objawy

zaczerwienienie gałki ocznej, przybierające kolor różowy lub czerwony;
uczucie piasku pod powiekami ;
łzawienie, pieczenie oczu;
niewielki światłowstręt i łagodny ból oka;
przekrwienie oka;
silny ból promieniujący w kierunku czoła, zatok lub szczęki;
w skrajnym przypadku może dojść do porażenia mięśni okoruchowych, wytrzeszczu i utraty wzroku.

Zapalenie twardówki — przyczyny

Wśród przyczyn zapalenia twardówki oka wymienia się przede wszystkim choroby tkanki łącznej, takie jak:

toczeń rumieniowaty układowy;
reumatoidalne zapalenie stawów;
zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa;
wieloobjawowe nawracające zapalenie chrząstek;
ziarniniak Wegenera;
łuszczycowe zapalenie stawów;
guzkowe lub olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic.

Zapalenie twardówki — diagnostyka

Podstawowym badaniem w tym typie zapalenia jest USG B - gałek ocznych. Pozwala ono na uwidocznienie pogrubiałej twardówki, oddzielenia nadtwardówki w wyniku procesu zapalnego, a także na uwidocznienie guzków twardówki, obrzęku tarczy, odwarstwienia siatkówki, fałdów naczyniówki.

Badania dodatkowe
Ze względu na powiązanie zapalenia twardówki z chorobami ogólnymi istotna jest współpraca z innymi specjalistami (internista, reumatolog, dermatolog, kardiolog i in.). Powinno się wykonać pełną ocenę stawów, skóry, układu oddechowego i krążenia. Niezbędne badania to:
morfologia krwi obwodowej z rozmazem;
poziom hemoglobiny;
OB, CRP (wskaźniki uogólnionego procesu zapalnego);
badania immunologiczne: czynnik reumatoidalny (RF), przeciwciała przeciwjądrowe (ANA), przeciwciała anty-DNA, przeciwciała antyneutrofilowe (cANCA, pANCA), przeciwciała antyfosfolipidowe;
badanie ogólne moczu;
poziom kwasu moczowego w surowicy;
badania serologiczne w kierunku kiły;
badania w kierunku sarkoidozy: aktywność konwertazy angiotensyny (ACE) i lizozymu;
RTG klatki piersiowej i układu kostno-stawowego;
TK i RM są przydatne przy ocenie zmian w oczodole i mięśniach.

Zapalenie twardówki — leczenie

Miejscowe podawanie steroidów nie jest skuteczne w hamowaniu stanu zapalnego. Można je ewentualnie stosować w łagodnych postaciach niemartwiczych w celu łagodzenia objawów oraz gdy zajęta jest rogówka. Czasami stosuje się je także w celu zapobiegania nawrotom między kolejnymi atakami. Stosuje się je jednak rzadko (ryzyko rozwoju jaskry i zaćmy posteroidowej).
Leczenie ogólne:
leki niesteroidowe przeciwzapalne (NLPZ);
ogólna steroidoterapia;
terapia dożylna (pulsowa) metyloprednizolonem;
leczenie immunosupresyjne jest stosowane przy braku efektu leczenia kortykosteroidami;
antymetabolity (np. metotreksat) u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów;
inhibitory cytokin;
Steroidy podawane okołogałkowo lub pozagałkowo.