NowotworyCiąża i MacierzyństwoGenetykaPoradnikChoroby i Schorzenia

Siatkówczak (nowotwór oka) — co to jest? Przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Siatkówczak jest złośliwym nowotworem wywodzącym się z pierwotnych komórek fotoreceptorowych siatkówki. Jest nowotworem uwarunkowanym genetycznie. W przypadku siatkówczaka rokowania mogą być bardzo różne. Im szybciej guz zostanie wykryty, tym lepsze są rokowania.
Sprawdź jak rozpoznać siatkówczaka? Jakie są pierwsze objawy i co możemy zrobić, aby zapobiec postępowaniu choroby?

Z artykułu dowiesz się:

Siatkówczak - czym jest i jak powstaje?
Jaki wpływ mają geny na dziedziczenie choroby?
Siatkówczak - jakie są pierwsze objawy ?
Jak wygląda diagnostyka i leczenie ?

Sprawdź też:

1. Jakie badanie krwi wykrywa raka? Test krwi na krążące komórki nowotworowe CTC

2. Jakie badania na raka? - Lista badań wykrywających wcześnie nowotwór

3. Czerniak - objawy, badania, leczenie i profilaktyka

1/16/2024

Siatkówczak — co to jest?

Siatkówczak jest najczęściej występującym, złośliwym guzem wewnątrzgałkowym u dzieci. Nieleczony prowadzi do przerzutów a w konsekwencji do śmierci.
Występowanie siatkówczaka w Europie wzrasta i jest szacowane obecnie na 1 przypadek na 13 844 żywych urodzeń. Siatkówczak nie ma predyspozycji do występowania częściej u którejś rasy lub płci, jednakowo często rozwija się w prawym i lewym oku. U 90% chorych rozpoznanie siatkówczaka stawia się przed ukończeniem 3 roku życia.

Siatkówczak — przyczyny?

Siatkówczak jest nowotworem uwarunkowanym genetycznie, związanym z mutacjami genu supresorowego RB1 o wysokiej penetracji (90-95%), zlokalizowanym na chromosomie 13 (13q14). Do powstania niezbędne jest zmutowanie obu kopi genu RB1.

Siatkówczak — objawy?

Najczęstszym objawem siatkówczaka jest:

odblask w oku, nazywany leukokorią (źrenica w chorym oku wydaje się biała) oraz zez, gdy oko przestaje dobrze widzieć. Na początku nie zawsze da się zaobserwować ten objaw lub widać go tylko pod pewnym kątem. Odblask widoczny jest także na zdjęciu fotograficznym wykonanym z użyciem lampy błyskowej;

heterochromia (wielokolorowa tęczówka lub też oczy o różnych kolorach);
zmiany w zachowaniu dziecka związane z zaburzeniami widzenia;

Do późnych objawów, związanych z zaawansowaną chorobą, należą:
zaczerwienienie i ból gałki ocznej;
wytrzeszcz gałki ocznej;
guz w oczodole;
powiększone okoliczne węzły chłonne.

Siatkówczak — diagnostyka

badanie okulistyczne w znieczuleniu ogólnym po rozszerzeniu źrenicy;
fotografia dna oka;
badanie USG gałki ocznej;
badania obrazowe MRI mózgu i oczodołów;
biopsja zmiany;
dokładne oznaczenie poziomu AFP w surowicy, aby zakwalifikować pacjenta do leczenia
badania molekularne mutacje genu APC u pacjentów z wywiadem rodzinnym co do polipowatości jelita grubego.

Siatkówczak — leczenie

Do niedawna jedyną skuteczną metodą leczenia siatkówczaka było usunięcie gałki ocznej.

Obecnie stosuje się:

fotokoagulację laserową;
krioterapię – metoda ta jest skuteczna w przypadku niewielkich guzów, do 3 mm. Polega na gwałtownym zamrożeniu guza, co powoduje jego rozpad;
termochemioterapię laserową – polega na użyciu lasera diodowego i wiązki laserowej podobnej do podczerwieni;
radioterapię – w tej grupie wyróżnia się brachyterapię, czyli zabieg polegający na naszyciu na gałkę oczną płytek z radioaktywnym izotopem. Jest to metoda stosowana do dużych guzów, kiedy mniej inwazyjne metody nie przyniosły efektu;
Teleradioterapię polegającą na naświetlaniu gałki ocznej z pola zewnętrznego. Ta metoda stosowana jest w przypadku dużych guzów, lub zlokalizowanych na tylnym biegunie gałki ocznej;
Najbardziej radykalną metodą leczenia siatkówczaka jest całkowite usunięcie gałki ocznej, czyli tzw. enukleacja. Jest to metoda stosowana bardzo rzadko i w ściśle określonych warunkach.

Istotnym czynnikiem leczenia jest poradnictwo genetyczne. Bardzo ważne jest, aby lekarze informowali rodziców o ryzyku posiadania chorego potomstwa. U rodziców, u których w wywiadzie nie stwierdzono występowania siatkówczaka i mają jedno dziecko z postacią jednooczną choroby, prawdopodobieństwo urodzenia kolejnych chorych dzieci wynosi 1%. Najważniejszym celem leczenia siatkówczaka jest ochrona życia pacjenta. Na drugim miejscu pozostaje zachowanie gałki ocznej, a ostatnim celem jest zachowanie widzenia. Wybór metody leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby. Postępowanie zależy przede wszystkim od umiejscowienia i wielkości guzów, obecności rozsiewu podsiatkówkowego, rozsiewu do ciała szklistego, zajęcia przedniego odcinka oka.

Bibliografia:

1. Dembowska-Bagińska B., Rutynowska-Pronicka O., Hautz W i inni. (2019). Standardy postępowania diagnostycznego w siatkówczaku. Przegląd Pediatryczny. Vol. 48 Nr 3, s 129-132.

2. Jędrychowska-Jamborska J., Morawski K., Kubicka-Trząska A i inni. (2016) Siatkówczak z zespołem delecji długich ramion chromosomu 13.
Klinika Oczna. Vol. 118 Nr 1, s 32-35.

3. Cieślik K., Rogowska A., Hautz W. (2022) Metody miejscowego leczenia wewnątrzgałkowego siatkówczaka. Klinika Okulistyki Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie. Klinika oczna. Vol. 124 Nr 3, s 131-136.

Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity+

Udostępnij