Lockdown a nastrój i odporność - rola witaminy D3 w poprawie nastroju i odporności

W ciągu ostatnich lat wiele mówi się o witaminie D, jej niedoborach i skutkach z tym związanych. Przeprowadzone badania wykazały, że znaczna część populacji może być zagrożona niedoborem. Zbyt niski poziom powiązany jest z szeregiem różnych skutków zdrowotnych m.in. z obniżonym nastrojem i odpornością. Lockdown będący wynikiem trwającej pandemii koronawirusa SARS-CoV-2 dodatkowo sprzyjają gorszemu samopoczuciu.

Witamina D3 pełni ważną rolę w metabolizmie wapnia i jego wchłanianiu w jelitach oraz mineralizacji kości. Badania wykazały, że ma wpływ zarówno na wrodzone, jak i nabyte reakcje immunologiczne organizmu, czyli na zmiany, które następują po kontakcie z antygenem. Wspomaga również odporność organizmu.  

Przypuszcza się, że niedobór witaminy D upośledza prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz może zwiększać ryzyko pojawienia się chorób autoimmunologicznych (które dotyczą coraz większej ilości osób), układu kostnego oraz sercowo-naczyniowego. Niedostateczny poziom tej witaminy w organizmie związany jest z pojawianiem się infekcji oraz alergii.

Niedobory witaminy D są szeroko rozpowszechnione i dotyczą wielu osób na całym świecie. Sugeruje się, że zbyt niski poziom  może wiązać się z zaburzeniami nastroju i depresją. Jak wynika ze statystyk, schorzenie to dotyka nawet 350 milionów ludzi na świecie. Szacuje się, że w Polsce na depresję cierpi 1,5 miliona Polaków. Częściej chorują kobiety niż mężczyźni. Witamina D bierze udział w zapewnieniu odpowiedniego poziomu serotoniny w organizmie - neuroprzekaźnika nazywanego hormonem szczęścia, który wpływa m.in. na nastrój i samopoczucie. Osoby z prawidłowym poziomem tej witaminy mają mniejsze prawdopodobieństwo pojawienia się depresji.  

Badania wykazały, że u osób zmagających się z wirusem niedoboru odporności (HIV) bardzo często występuje niedobór witaminy D, który może wpływać na szybszy postęp tej choroby, a suplementacja wspiera leczenie przeciwretrowirusowe oraz poprawia odporność przed patogenami.

Do najczęstszych powodów zbyt niskiego poziomu tej witaminy należy zbyt niska podaż w diecie, zaburzenia wchłaniania (np. u chorych na celiakię lub nieswoiste zapalenie jelit), unikanie ekspozycji na słońce, stosowanie kremów z filtrem lub zmniejszona synteza u osób z chorobami wątroby. Niedobór witaminy D3 obserwuje się w wielu jednostkach chorobowych, którym towarzyszy zwiększony stan zapalny w organizmie. Jakie symptomy mogą wskazywać na niedobór tej witaminy? Najczęściej obserwuje się:

• bóle kości, stawów oraz mięśni,
• zaburzenia nastroju,
• osłabienie i chroniczne zmęczenie,
• zaburzenia snu,
• bezsenność,
• spadek odporności,
• infekcje bakteryjne lub wirusowe.

Wyróżnia się dwie formy witaminy D: 

• ergokalcyferol (D2), którą znajdziemy w roślinach oraz
• cholekalcyferol (D3) syntetyzowaną w organizmie człowieka i zwierząt.  

Witaminę D do organizmu dostarczać możemy:

• poprzez syntezę skórną pod wpływem promieniowania słonecznego - synteza witaminy D3 ma miejsce w skórze. Jednak klimat w Polsce nie pozwala na przebywanie na słońcu przez odpowiednią ilość czasu w ciągu całego roku, zwłaszcza w porze jesienno-zimowej;
• z żywnością (tłuste ryby, tran, jaja, mleko i jego przetwory, mięso),
• z lekami i suplementami diety np. IMMUNOcaps zawierający bezpieczną dawkę  -2000 IU (50ug) w jednej kapsułce.Przy suplementacji witaminy D zaleca się przyjmowanie jej wraz z posiłkiem zawierającym tłuszcz (jest to witamina rozpuszczalna w tłuszczach) co pozwala na lepsze wchłanianie. Zalecane jest, aby przed rozpoczęciem suplementacji sprawdzić poziom witaminy D we krwi poprzez oznaczenie stężenia 25-hydroksywitaminy D oraz skonsultować wynik z lekarzem lub farmaceutą. Za niedobór uznaje się wynik badania poniżej 30 ng/ml, natomiast za nadmiar – stężenie powyżej 100 ng/ml.

W czasie pandemii, gdy nasze kontakt społeczne są znacznie ograniczone i znaczną część czasu spędzamy w domach, warto zadbać o swoje samopoczucie i odporność.

1. Berridge J.M., Vitamin D and Depression. Pharmacological Reviews 2017, 69(2): 80-92.
2. Jiménez-Sousa M.Á. i wsp., Vitamin D in Human Immunodeficiency Virus Infection: Influence on Immunity and Disease. Frontiers in Immunology 2018, 9: 458.
3. Lucas R.M., Gorman S., Geldenhuys S., Hart P.H., Vitamin D and immunity. F1000 Prime Reports 2014; 6:118.
4. https://forumprzeciwdepresji.pl/ [dostęp online: 17.06.2021]
5. https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2019/06/Ucha%C5%82wa-4_2019-witamina-D-1.pdf [dostęp online: 17.06.2021]