Witamina D3 w ciąży i podczas karmienia - dawkowanie, konsekwencje niedoborów u dzieci

W czasach kiedy suplementacja witaminą D u noworodków nie była standardem, wiele dzieci dotykała choroba zwana krzywicą. Wprowadzenie suplementacji, jako standardu stworzyło mylne wrażenie, że niedobory zostały u dzieci zażegnane. Niedobór witaminy D jest powszechny w całej populacji i dotyczy także dzieci. Optymalne stężenie cholekalcyferolu wpływa na prawidłowy rozwój dziecka, wspierając formowanie organów już w życiu płodowym.

Niedobór witaminy D w ciąży – konsekwencje dla dziecka i matki:

Witamina D w ciąży wpływa nie tylko na układ kostny płodu, ale także na prawidłowy rozwój następujących układów:
-odpornościowego,
-krążenia,
-mięśniowego,
-nerwowego (zwłaszcza na neurogenezę, czyli proces powstawania nowych neuronów).

Witamina D ma również wpływ na procesy bezpośrednio związane z rozwojem i utrzymaniem ciąży. Badania potwierdzają związek niedoborów witaminy D z powikłaniami ciążowymi, takimi jak stan przedrzucawkowy, zakażenia oraz cukrzyca ciężarnych. Niedobór zwiększa ryzyko zakończenia ciąży cesarskim cięciem.

Witamina D wspiera implantację i rozwój zarodka dzięki zaopatrywaniu w wapń, regulowaniu wydzielania wybranych hormonów łożyskowych i obniżaniu produkcji prozapalnych cytokin. Suplementacja cholekalcyferolem ma zastosowanie w leczeniu chorób przyzębia u ciężarnych, wpływając na poprawę stanu jamy ustnej. 

Przeprowadzony w 2016 roku przegląd literatury przedmiotu w kontekście długofalowych skutków niedoborów witaminy D3 w okresie życia płodowego, wykazał ponadto, że suplementacja witaminy D w ciąży zmniejsza ryzyko wystąpienia w przyszłości u dziecka próchnicy, sepsy czy infekcji dróg oddechowych. Inne badanie wskazuje na zależność pomiędzy ryzykiem wystąpienia schizofrenii a niskim poziomem 25(OH)D u dziecka po urodzeniu.

Witamina D w okresie płodowym jest odpowiedzialna za rozwój szkieletu, ogólny wzrost płodu oraz rozwój szkliwa. Część badań zdaje się również potwierdzać związek stężenia witaminy u ciężarnej z długością kości udowej dziecka.
Rekomendowane dawki suplementacji dla kobiet ciężarnych to 1500-2000 IU/d.

Normy stężenia 25OH witaminy D w organizmie:

Terminologia	Stężenie [nmol/l]	Stężenie [ng/ml]
Deficyt	<25	<10
Niedobór	25-50	10-20
Poziom suboptymalny	>50-70	20-30
Poziom zalecany	> 75–200	> 30–80
Poziom toksyczny	> 250	> 100

Skutki niedoboru witaminy D u dzieci:

-niedobór witaminy D predysponuje do większej podatności na choroby układu oddechowego w wieku niemowlęcym i dzieciństwie;
-większa predyspozycja do epizodów świszczącego oddechu i mniejsza podatność na leczenie glikokortykosteroidami w astmie oskrzelowej;
-atopowe zapalenie skóry i alergia pokarmowa;
-krzywica i osteomalacja (choroba metaboliczna kości, wskutek niedostatecznego nasycenia kości wapniem, tracą swą gęstość, stając się łamliwe i podatne na urazy);
-zaostrzenie powikłań procesów zapalnych w nieswoistym zapaleniu jelit, mukowiscydozie, celiakii;
-zaburzenia odporności;
-zwiększona łamliwość kości;
-choroby autoimmunologiczne;
-choroba metaboliczna kości wcześniaków;
-cukrzyca typu 1 i 2;
-zwiększone ryzyko zachorowania na wybrane nowotwory, jak np. rak jelita grubego, macicy, płuc, prostaty, piersi.