6/20/2025
W świecie medycyny 3.0, która stawia na personalizację, prewencję i wykorzystanie nowoczesnych technologii, kolonoskopia nabiera szczególnego znaczenia. To nie tylko badanie diagnostyczne, ale ważny element długowieczności i świadomego zarządzania zdrowiem. Wczesne wykrywanie zmian nowotworowych w jelicie grubym wpisuje się w ideę profilaktyki przyszłości – ukierunkowanej na utrzymanie zdrowia, a nie jedynie leczenie choroby.
Kolonoskopia to jedno z najważniejszych badań diagnostycznych jelita grubego, które pozwala na wczesne wykrycie:
- Zmian nowotworowych;
- stanów zapalnych oraz innych nieprawidłowości.
Mimo, że badanie budzi wiele obaw u pacjentów, jest to procedura bezpieczna, skuteczna i często ratująca życie. W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym jest kolonoskopia, kiedy należy ją wykonać, jak się do niej przygotować oraz czego można się spodziewać przed, w trakcie i po badaniu.
Czym jest kolonoskopia?
Kolonoskopia diagnostyczna i terapeutyczna
Kolonoskopia - jest to endoskopowe badanie jelita grubego polegające na wprowadzeniu przez odbyt cienkiego, giętkiego wziernika (kolonoskopu) zakończonego kamerą. Pozwala to specjaliście na dokładną ocenę wnętrza jelita grubego, od odbytnicy aż po kątnicę, a czasem także końcowego odcinka jelita krętego. Badanie wykonywane jest zarówno w celach diagnostycznych, jak i terapeutycznych. Kolonoskop umożliwia nie tylko oglądanie błony śluzowej jelita, ale również:
- Pobieranie wycinków (biopsję);
- usuwanie polipów;
- oraz tamowanie drobnych krwawień.
Wskazania do wykonania kolonoskopii
Kolonoskopia jako badanie profilaktyczne
Kolonoskopia nie jest badaniem wykonywanym rutynowo u każdego pacjenta, ale istnieje szereg wskazań, które wymagają jej przeprowadzenia. Należą do nich:
1. Objawy sugerujące choroby jelita grubego takie jak:
- Przewlekłe bóle brzucha;
- nawracające biegunki lub zaparcia;
- obecność krwi w stolcu (widoczna lub utajona);
- nagła utrata masy ciała;
- niedokrwistość o niejasnym pochodzeniu;
- zmiana rytmu wypróżnień.
2. Podejrzenie raka jelita grubego:
- Pozytywny wynik testu na krew utajoną w kale;
- obciążenia rodzinne (rak jelita grubego w rodzinie);
- polipy w wywiadzie;
- zespół Lyncha, FAP i inne zespoły dziedziczne.
3. Monitorowanie chorób zapalnych jelit:
- Choroba Leśniowskiego-Crohna;
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
4. Profilaktyka nowotworów:
- Przesiewowe badanie po 50. roku życia (lub wcześniej w przypadku osób z grup ryzyka);
- kontrola po wcześniejszym usunięciu polipów.
Jak wygląda przebieg kolonoskopii?
W trakcie badania – krok po kroku
Kolonoskopia przeprowadzana jest najczęściej w trybie ambulatoryjnym. W zależności od wskazań i preferencji pacjenta, może być wykonywana:
- Bez znieczulenia – pacjent pozostaje w pełni świadomy;
- w płytkiej sedacji – pacjent jest uspokojony, ale przytomny;
- w znieczuleniu ogólnym – szczególnie przy dużym lęku lub trudnych warunkach anatomicznych.
Choć badanie może być niekomfortowe, to dzięki nowoczesnemu sprzętowi i odpowiedniemu znieczuleniu (miejscowemu lub ogólnemu), nie musi wiązać się z bólem.
- Podczas kolonoskopii pacjent znajduje się w pozycji leżącej na boku;
- na początku lekarz dokonuje oględzin okolicy odbytu, szukając ewentualnych nieprawidłowości, takich jak guzki krwawnicze czy ropnie;
- następnie stosuje żel znieczulający i przeprowadza badanie palpacyjne przez odbyt (badanie per rectum), co może wywołać nieprzyjemne odczucia;
- podczas badania lekarz wprowadza kolonoskop przez odbyt i przesuwa go wzdłuż jelita grubego, oceniając jego wnętrze na ekranie monitora;
- badanie trwa zazwyczaj od 15 do 30 minut. W przypadku stwierdzenia zmian, możliwe jest natychmiastowe ich usunięcie lub pobranie materiału do dalszych badań histopatologicznych;
- można również wykonać niektóre drobne zabiegi, np. usunięcie polipów, co pozwala uniknąć operacji chirurgicznej;
- podczas badania do jelita wtłaczane jest powietrze lub płyn, co może powodować wydostawanie się gazów – jest to całkowicie naturalna reakcja organizmu, umożliwiająca lepsze zobrazowanie ścian jelita.
Kolonoskopia ma ogromne znaczenie profilaktyczne. Umożliwia wykrycie zmian, które często nie dają jeszcze objawów – takich jak polipy, czyli łagodne zmiany na ścianie jelita. To właśnie z nich w wielu przypadkach rozwija się rak jelita grubego. Usunięcie polipów podczas kolonoskopii zapobiega rozwojowi nowotworu. Co więcej, rozpoznanie raka jelita we wczesnym stadium daje bardzo wysoką szansę na całkowite wyleczenie.
Jak przygotować się do kolonoskopii?
Przygotowanie do badania
Aby kolonoskopię można było przeprowadzić prawidłowo i skutecznie, konieczne jest dokładne oczyszczenie jelita grubego. Sposób przygotowania zależy od godziny badania oraz rodzaju zastosowanego środka przeczyszczającego.
- Na tydzień przed badaniem:
Przez 7 dni przed kolonoskopią zaleca się ograniczenie spożycia produktów bogatych w błonnik, takich jak surowe warzywa i owoce z pestkami, pieczywo z ziarnami, grube kasze, musli, nasiona czy orzechy. Należy również unikać buraków i czerwonych soków, które mogą zafałszować obraz błony śluzowej jelita; - na 24 godziny przed badaniem: Dozwolone są jedynie produkty lekkostrawne – np. jasne pieczywo, masło, jajka na twardo, delikatne wędliny, biały ryż. Trzeba zrezygnować z mleka i napojów gazowanych. Na dzień przed badaniem pacjent przyjmuje specjalny preparat przeczyszczający na receptę, który powoduje oczyszczenie jelita. Ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza dotyczących: czasu rozpoczęcia przygotowania, ilości płynów do wypicia, ewentualnego podzielenia dawki na wieczór i poranek;
- do 6 godzin przed kolonoskopią: Można pić klarowne płyny – wodę, herbatę czy kawę bez fusów – w dowolnych ilościach. Płyny te pomagają w nawodnieniu organizmu i nie wpływają negatywnie na przebieg badania.
Wskazówki dla osób z chorobami przewlekłymi:
- Pacjenci chorujący na cukrzycę powinni wcześniej skonsultować się z lekarzem prowadzącym w celu dostosowania leków oraz sposobu żywienia;
- osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe (rozrzedzające krew) muszą ustalić z lekarzem, czy i jak należy zmodyfikować ich stosowanie przed badaniem.
Znieczulenie podczas kolonoskopii
Zalecenia po badaniu w znieczuleniu
W niektórych przypadkach badanie może być przeprowadzone w krótkim znieczuleniu dożylnym. Pacjent w trakcie procedury znajduje się w stanie snu i nie odczuwa żadnego dyskomfortu. Obecność anestezjologa gwarantuje bezpieczeństwo, a użyte środki działają krótko i szybko się metabolizują.
Ważne zalecenia dla osób poddawanych kolonoskopii w znieczuleniu:
Ważne zalecenia dla osób poddawanych kolonoskopii w znieczuleniu:
- Należy przyjść z osobą towarzyszącą, która pomoże po badaniu;
- przez 12 godzin po znieczuleniu nie wolno kierować pojazdami ani obsługiwać maszyn;
- na 6 godzin przed planowanym badaniem nie wolno już pić żadnych płynów.
Odpowiednie przygotowanie do kolonoskopii ma kluczowe znaczenie dla jakości badania i trafności diagnozy.
Przeciwwskazania do wykonania kolonoskopii
Przeciwwskazania - co należy wiedzieć
Istnieją sytuacje, w których przeprowadzenie kolonoskopii jest niewskazane ze względu na ryzyko powikłań. Do głównych przeciwwskazań należą:
- Zapalenie otrzewnej;
- ciąża (szczególnie w zaawansowanym stadium);
- obecność tętniaka aorty;
- zaburzenia krzepnięcia krwi;
- ciężka niewydolność układu krążenia lub oddechowego;
- aktywna, ostra faza zapalnych chorób jelit, takich jak choroba Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, oraz zaostrzenie uchyłkowatości jelita.
W takich przypadkach decyzję o wykonaniu badania podejmuje lekarz po dokładnej analizie stanu zdrowia pacjenta i ocenie ryzyka.
Możliwe powikłania i ryzyko kolonoskopii
Rzadkie, ale możliwe powikłania
Choć kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, istnieje niewielkie ryzyko powikłań. Najczęstsze z nich to:
- Uczucie wzdęcia i dyskomfortu po badaniu;
- drobne krwawienia (np. po usunięciu polipa);
- bardzo rzadko – perforacja ściany jelita (wymaga leczenia chirurgicznego).
Ryzyko powikłań jest minimalne, szczególnie jeśli badanie przeprowadza doświadczony specjalista, a pacjent jest dobrze przygotowany.
Czy kolonoskopia boli?
Fakty i mity na temat bólu i dyskomfortu
Dla wielu pacjentów kolonoskopia kojarzy się z bólem i wstydem. W rzeczywistości badanie nie jest bolesne, choć może powodować chwilowy dyskomfort – uczucie rozpierania brzucha czy parcie na stolec. W większości przypadków badanie wykonywane jest w sedacji, co znacznie zmniejsza nieprzyjemne odczucia. Ważna jest również odpowiednia atmosfera w pracowni endoskopowej – zrozumienie, empatia i doświadczenie personelu mają duży wpływ na komfort pacjenta.
Alternatywy dla kolonoskopii
W przypadku przeciwwskazań do klasycznej kolonoskopii lub odmowy pacjenta, możliwe są alternatywne badania:
- Kolonoskopia wirtualna (TK) – badanie obrazowe, które nie wymaga wprowadzenia wziernika, ale nie pozwala na pobranie wycinków ani usuwanie zmian;
- sigmoidoskopia – badanie końcowego odcinka jelita grubego (do ok. 60 cm);
- testy przesiewowe – test na krew utajoną w kale, test FIT.
Podsumowanie
Kolonoskopia to nie tylko badanie – to inwestycja w zdrowie w duchu medycyny 3.0. W erze cyfryzacji, personalizacji i wczesnej prewencji, odpowiednio przeprowadzona kolonoskopia może zapobiec poważnym chorobom, takim jak rak jelita grubego. Dzięki nowoczesnym technologiom, coraz większemu komfortowi pacjenta oraz podejściu holistycznemu, kolonoskopia staje się standardem przyszłości w opiece zdrowotnej. Jeśli masz objawy sugerujące chorobę jelita grubego lub jesteś w grupie ryzyka raka jelita, nie zwlekaj – skonsultuj się z lekarzem i rozważ wykonanie kolonoskopii. Wczesne działanie może uratować życie!
Bibliografia:
Kolonoskopia to nie tylko badanie – to inwestycja w zdrowie w duchu medycyny 3.0. W erze cyfryzacji, personalizacji i wczesnej prewencji, odpowiednio przeprowadzona kolonoskopia może zapobiec poważnym chorobom, takim jak rak jelita grubego. Dzięki nowoczesnym technologiom, coraz większemu komfortowi pacjenta oraz podejściu holistycznemu, kolonoskopia staje się standardem przyszłości w opiece zdrowotnej. Jeśli masz objawy sugerujące chorobę jelita grubego lub jesteś w grupie ryzyka raka jelita, nie zwlekaj – skonsultuj się z lekarzem i rozważ wykonanie kolonoskopii. Wczesne działanie może uratować życie!
Bibliografia:
1. Gonciarz, M., Petelenz, M., Mularczyk, A., Mazur, W., Kawecki, P., Rudner, R., & Jałowiecki, P. (2003). Kolonoskopia bez znieczulenia—doświadczenia własne. Chirurgia Polska, 5(1), 1-8.
2. PO, C. kolonoskoPia w Profilkatyce raka jelita grubego–działania Pielęgniarskie w Przygotowaniu do badania. Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu.
3. OR, C. KOLONOSKOPIA–PROBLEMY PACJENTÓW PRZYGOTOWUJĄCYCH SIĘ DO BADANIA. Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu.
Autor merytoryczny: Karolina Pasterz, specjalista portalu Longevity+
To badanie będzie pomocne:
Diagnostyka Obrazowa i Funkcjonalna
Badanie obejmuje:
gastroskopię z testem ureazowym (test na Helicobacter pylori)
kolonoskopię
konsultację internistyczną online w celu wystawienia recepty na środek przeczyszczający
pakiet 8 badań laboratoryjnych koniecznych do podania znieczulenia
konsultację anestezjologiczną
krótkie znieczulenie dożylne do gastroskopii i kolonoskopii
2319.00 zł
Dostępne testy
Diagnostyka Obrazowa i Funkcjonalna
Badanie obejmuje:
kolonoskopię
konsultację internistyczną online w celu wystawienia recepty na środek przeczyszczający
pakiet 8 badań laboratoryjnych koniecznych do podania znieczulenia
konsultację anestezjologiczną
krótkie znieczulenie dożylne do kolonoskopii
1719.00 zł
Diagnostyka Obrazowa i Funkcjonalna
Badanie obejmuje:
gastroskopię z testem ureazowym (test na Helicobacter pylori)
pakiet 8 badań laboratoryjnych koniecznych do podania znieczulenia
konsultację anestezjologiczną
krótkie znieczulenie dożylne do gastroskopii
1319.00 zł
Diagnostyka Obrazowa i Funkcjonalna
Badanie obejmuje:
gastroskopię z testem ureazowym (test na Helicobacter pylori)
500.00 zł
Diagnostyka Obrazowa i Funkcjonalna
Badanie obejmuje:
kolonoskopię
konsultację internistyczną online w celu wystawienia recepty na środek przeczyszczający
800.00 zł
Diagnostyka Obrazowa i Funkcjonalna
Badanie obejmuje:
gastroskopię z testem ureazowym (test na Helicobacter pylori)
kolonoskopię
konsultację internistyczną w celu wystawienia recepty na środek przeczyszczający
1300.00 zł
