Migrena - objawy, przyczyny i rola diety

Migrena jest powszechnym i złożonym zaburzeniem nerwowo-naczyniowym. Zaliczana jest do uciążliwych schorzeń, mających wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne. Nieleczona migrena znacząco obniża jakość życia. Szacuje się, że dotyczy około 240 milionów ludzi na całym świecie. Znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Również u płci żeńskiej przebieg napadów migrenowych jest zazwyczaj cięższy. Ze względu na częstotliwość występowania migreny dzieli się na epizodyczne lub przewlekłe i wyróżnia się dwa główne podtypy: migrena z aurą (aura może pojawiać przed bólem głowy, w jego trakcie lub występować bez bólu głowy) lub bez aury.

• silny ból głowy trwający średnio od 4 do 72 godzin,
• objawy neurologiczne: wrażliwość na światło, hałas, zaburzenia czuciowe i ruchowe,
• dolegliwości żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty,
• inne objawy ogólnoustrojowe. 

Migrenie często towarzyszą również schorzenia towarzyszące takie jak celiakia, nieswoiste zapalenie jelit, zespół jelita drażliwego i zakażenie Helicobacter pylori.

Choć patogeneza migreny nie została do końca poznana, wyróżnia się pewne czynniki predysponujące do jej wystąpienia. Uważa się, że migrena to efekt interakcji pomiędzy czynnikami środowiskowymi, genetycznymi i epigenetycznymi. Może ją wyzwalać stres, światło, hałas, dieta, używki, wysiłek fizyczny, problemy ze snem, zmiana pogody, lub niektóre zapachy. Wyzwalaczem migreny mogą być różne czynniki w zależności od organizmu danej osoby.

Przypuszcza się, że nieprawidłowa metylacja DNA może wiązać się z występowaniem migren. Gen MTHFR koduje enzym biorący udział w przemianach kwasu foliowego. Określenie polimorfizmów MTHFR C677T i  badanie stężenia homocysteiny może być pomocne u osób cierpiących na migreny, ponieważ u osób posiadających allel T polimorfizmu MTHFR C677T często występuje hiperhomocysteinemia (podwyższony poziom homocysteiny) prowadząca do uszkodzenia komórek śródbłonka co może wiązać się z bólami migrenowymi. Odpowiednia podaż witaminy B6, B12 i kwasu foliowego wpływa na zmniejszenie stężenia homocysteiny. Przypuszcza się, że może to skutkować także obniżeniem częstości bólów głowy u osób doświadczających migren z aurą. Potrzeba jednak więcej badań w tym zakresie.

Na ryzyko wystąpienia migreny wpływać mogą czynniki dietetyczne. Uważa się, że głód lub niektóre składniki diety i dodatki do żywności mogą wywoływać migrenowe bóle głowy. Zalicza się do nich m.in. czekoladę, ser zawierający tyraminę, herbatę, kawę, alkohol, glutaminian sodu i aspartam. Niektóre pokarmy mogą powodować ból głowy po spożyciu danego składnika, inne po jego odstawieniu (np. kofeina). Pomocne może być prowadzenia dziennika żywieniowego, zapisywanie spożywanych pokarmów i obserwacja reakcji organizmu.

Obecnie trwają badania nad wpływem nadwrażliwości pokarmowych IgA i IgG-zależnych na występowanie bólów migrenowych. Alergie i nietolerancje pokarmowe możemy zidentyfikować poprzez wykonanie badań serologicznych np. testów na nietolerancje pokarmowe. Alpay i wsp. badali wpływ diety eliminacyjnej opartej o wynik przeciwciała IgG przeciwko antygenom pokarmowym na przebieg migreny u 30 osób. Z jadłospisu wykluczono nietolerowane pokarmy. W analizie wyników zaobserwowano zmniejszenie ilości bólów głowy oraz napadów migrenowych. Migrena może być również objawem celiakii, czyli autoimmunologicznej choroby o podłożu genetycznym, która charakteryzuje się nietolerancją glutenu. Tu przeczytasz więcej o objawach wrodzonej nietolerancji glutenu. Migreny występują nie tylko u osób dorosłych, ale dotyczą także dzieci. W badaniu przeprowadzonym w Iranie wyniki wykazały, że jedna trzecia dzieci doświadczających migren miała alergie pokarmowe. Ważne może być więc rozpoznanie nietolerowanych pokarmów, ponieważ dieta eliminacyjna może skutecznie pomóc w zapobieganiu migrenie. Należy wówczas zrezygnować lub ograniczyć do minimum składniki diety, które nam nie służą.

1. Ahmadiafshar A. i wsp., The Frequency of Food Allergy Among Children With Migraine Headache; A Descriptive Cross-Sectional Study. The Open Neurology Journal 2020;14,46-52.
2. Alpay K., Ertas M., Orhan E.K., Ustay D.K., Lieners C., Baykan B. Diet restriction in migraine, based on IgG against foods: a clinical double-blind, randomised, cross-over trial. Cephalalgia 2010;30(7):829-837.
3. Fila M., Chojnacki C., Chojnacki J., Blasiak J., Is an "Epigenetic Diet" for Migraines Justified? The Case of Folate and DNA Methylation. Nutrients 2019;11(11):2763. 
4. Özturan i wsp., The Relationship Between Migraine and Nutrition. Turkish Journal of Neurology 2016;22:44-50.
5. Rainero I. i wsp., Targeting MTHFR for the treatment of migraines. Expert Opinion on Therapeutic Targets 2019;23(1):29-37.