Rak żołądka - przyczyny, diagnostyka i profilaktyka

Rak żołądka to nowotwór złośliwy. Według statystyk jest piątym najczęściej diagnozowanym rodzajem raka na świecie i trzecim pod względem przyczyn zgonów z powodu nowotworu złośliwego. W Polsce co roku choruje na niego około 5 tysięcy osób. Rokowania zależą m.in. od rodzaju występującego nowotworu. Istnieją różne klasyfikacje raka żołądka: pod względem klinicznym wyróżnia się wczesny i zaawansowany, natomiast pod kątem histologicznym według klasyfikacji Laurena o postaci jelitowej lub rozlanej. Inny podział na rodzaje raka żołądka to gruczolakorak (najczęściej występujący), chłoniak, mięsak, rakowiak lub nowotwory drobnokomórkowe. Przyczyny raka żołądka nie są do końca poznane, jednak wyróżnia się pewne czynniki środowiskowe i genetyczne, zwiększające ryzyko zachorowania.

• Płeć - rak żołądka diagnozowany jest częściej u mężczyzn;
• Zaawansowany wiek - powyżej 50 roku życia. Ryzyko rośnie wraz z wiekiem. Szacuje się, że rak żołądka u ludzi w wieku poniżej 40 lat to około 2 - 8% przypadków zachorowań;
• Nieodpowiedni sposób żywienia - nadmiar soli w diecie, dieta oparta na wysokoprzetworzonych produktach spożywczych, czerwonym mięsie, częste spożywanie produktów grillowanych, wędzonych, peklowanych i konserwowych, zbyt mała ilość warzyw i owoców;
• Używki - palenie tytoniu, spożywanie alkoholu. Dym papierosowy zawiera ponad 7000 toksycznych substancji chemicznych mogących uszkadzać DNA;
• Czynniki chemiczne - np. narażenie na dioksyny lub rakotwórcze produkty spalania w miejscu pracy;
• Pochodzenie etniczne;
• Mutacje genetyczne mogą wpływać na ryzyko wystąpienia raka żołądka. Na udział czynników genetycznych wskazuje rak żołądka w młodym wieku (poniżej 50 roku życia), dodatni wywiad rodzinny (przypadki tego rodzaju raka u bliskich członków rodziny);
• Cukrzyca;
• Autoimmunologiczne zanikowe zapalenie żołądka;
• Choroba Menetriera;
• Przewlekłe zakażenie Helicobater pylori.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zakażone Helicobacter pylori jest nawet 50% społeczeństwa w krajach rozwijających się i około 30% w Państwach rozwiniętych. H. pylori należy do głównych przyczyn zapalenia błony śluzowej żołądka i wrzodów dwunastnicy. Bakteria ta predysponuje do rozwoju zmian przednowotworowych (np. zaniku żołądka, dysplazji czy metaplazji jelitowej) mogących prowadzić do raka żołądka. Jedynie u części osób zakażonych tą bakterią rozwija się rak. Przeczytaj więcej o Helicobacter pylori.

Objawy na wczesnym etapie choroby nie są charakterystyczne. Do najczęstszych symptomów należy uczucie pełności, brak apetytu, bóle nadbrzusza i spadek masy ciała. Rak żołądka najczęściej wykrywany jest za pomocą endoskopowego badania górnego odcinka przewodu pokarmowej, czyli gastroskopii, podczas której pobiera się wycinek błony śluzowej do analizy.

W naszej ofercie badań posiadamy test genetyczny oceniający ryzyko zachorowania na raka żołądka, polegający na pobraniu próbki śliny i analizie 15 genów przy wykorzystaniu metody Sekwencjonowania Nowej Generacji (NGS). Określenie predyspozycji genetycznych osoby badanej umożliwia wczesne wprowadzenie działań profilaktycznych, mających na celu obniżenie do minimum ryzyka wystąpienia raka. Wczesna diagnoza i szybkie wprowadzenie leczenia znacząco wpływają na zmniejszenie śmiertelności wśród chorych.

W profilaktyce raka żołądka należy przede wszystkim zwrócić uwagę na czynniki zwiększające ryzyko raka żołądka. Zaleca się leczenie zakażeń powodowanych przez Helicobacter pylori, stosowanie odpowiednio zbilansowanej i urozmaiconej diety, unikanie spożywania produktów spleśniałych, wędzonego, peklowanego i grillowanego mięsa czerwonego, żywności wysokoprzetworzonej. Spożycie soli nie powinno przekraczać 6 gramów dziennie (około 1 łyżeczki). Warto zwrócić uwagę na ilość soli zawartej w produktach gotowych. Taką informację znajdziemy na etykiecie produktu spożywczego.

U młodych osób (poniżej 40 roku życia) rak żołądka najczęściej wykrywany jest dość późno, głównie z powodu przekonania, że występuje tylko u osób starszych. Warto więc wspierać zwiększanie świadomości w tym zakresie.

1. Poorolajal J. i wsp., Risk factors for stomach cancer: a systematic review and meta-analysis. Epidemiology and Health 2020;42:e2020004. 
2. Strzelec B. i wsp., Profilaktyka i leczenie raka żołądka - aktualny problem interdyscyplinarny. Pielęgniarstwo Polskie 2018;2(68):188-194.
3. Zaręba K.P. i wsp., Stomach cancer in young people - a diagnostic and therapeutic problem. Przegląd Gastroenterologiczny 2019;14(4):283-285.